Kazık temel ne zaman tercih edilir?

Üst zemin yumuşak veya sıvılaşma riskli olduğunda, yapı yükü yüzeysel temelin kapasitesini aştığında ya da kentsel alanda derin kazıdan kaçınmak gerektiğinde kazık temel zorunlu hale gelir.

Fore kazık ile çakma kazık arasındaki temel fark nedir?

Fore kazık sahada foraj açılarak beton dökülerek imalat edilir; büyük kapasite sağlar ancak gürültüsüzdür. Çakma kazık prefabrik olup çekiçle zemine itilir; kalite kontrolü kolaydır fakat gürültü ve titreşim ürettiğinden kentsel alanlarda uygulanması güçtür.

Kazık taşıma gücü nasıl hesaplanır?

Nihai taşıma gücü Qu = Qp + Qs formülüyle bulunur: Qp kazık uç direnci, Qs ise kazık çevresi sürtünme kuvvetidir. Güvenlik katsayısı statik yükler için genellikle 2,5–3,0 alınır; yük deneyi ile doğrulanmışsa 2,0'a indirilebilir.

TBDY 2018 kazık temel için ne gerektiriyor?

TBDY 2018 Madde 16.8'e göre deprem bölgesindeki kazıklarda minimum donatı oranı %1, üst 3D uzunluktaki sarılma bölgesinde özel enine donatı zorunludur. Sıvılaşma riski varsa özel tasarım gerekmektedir.

Kazık Temel Nedir? Derin Temel Türleri

Kazık temel (pile foundation, derin temel), üst tabaka zeminlerin yetersiz olduğu durumlarda yapı yüklerini alttaki sert tabakalara veya kayaya aktaran uzun yapısal elemanlardır. Çapı 30-200 cm, boyu 5-60 metreye kadar değişir. Yüzeysel temel yetersizse zorunlu hale gelir.

Ne Zaman Kazık Temel?

Yumuşak üst zemin + alt sağlam tabaka
Sıvılaşma riski (ZF zemin)
Çok yüksek yük (yüksek bina, silo)
Yatay kuvvet direnci (kıyı yapısı, istinat)
Yeraltı suyu yüksek (kazı zor)
Derin kazı kaçınma (kentsel çevre)

Kazık Türleri — Yük Transfer Mekanizması

1. Uç Direnç Kazıkları (End-Bearing)

Kazık ucu sert tabakaya (kaya, çok sıkı zemin) oturur
Yük çoğunlukla uçtan aktarılır
Uzun, narin kazık

2. Sürtünme Kazıkları (Friction)

Kazık çevresindeki zemin sürtünmesi ile yük taşır
Yumuşak homojen zeminde kullanılır
Kısa veya orta boyda

3. Kombine Kazık

Hem uç hem sürtünme — en yaygın
Q_ultimate = Q_point + Q_friction

İmalat Yöntemi — Türleri

1. Fore Kazık (Bored Pile, CFA)

Foraj + beton döküm:

Çap: 60-200 cm (standart 80-120)
Boy: 10-50 m
Avantaj: Büyük kapasite, gürültüsüz
Dezavantaj: Kalite kontrolü zor, maliyetli
Tipik: Yüksek bina, köprü

2. Çakma Kazık (Driven Pile)

Prefabrik kazık + hidrolik/dizel çekiç:

Malzeme: Beton (prekast), çelik, ahşap
Çap: 30-60 cm (beton), Ø250-600 mm (çelik)
Boy: 6-24 m
Avantaj: Kalite garantili, hızlı
Dezavantaj: Gürültü, titreşim (kentsel zor)
Tipik: Kıyı, limanlar, endüstriyel

3. Mikrokazık (Micropile)

Küçük çap + enjeksiyon:

Çap: 100-300 mm
Boy: 10-40 m
Çekme/basınca dayanır
Avantaj: Dar alanda, düşük gürültü
Dezavantaj: Düşük kapasite (bireysel)
Tipik: Mevcut bina güçlendirme, tarihî restorasyon

4. Auger Cast (CFA)

Continuous Flight Auger:

Burgu açılırken beton pompalanır
Çap: 40-100 cm, boy ≤30 m
Avantaj: Temiz, hızlı
Dezavantaj: Çakıl + kaya zemin zor

5. Jet Grout Kazık

Yüksek basınç enjeksiyon:

Özel geometri (dar alan)
Mevcut yapılar altında
Zemin iyileştirme + kazık karışımı

Kazık Taşıma Gücü Hesabı

Qu = Qp + Qs (uç + çevre sürtünmesi)

Uç Direnci (Qp)

Qp = Ap × qp

Ap: Kazık ucu alanı
qp: Uç birim direnci
- Kumda: qp ≈ 400·N (kPa) — N: SPT
- Kilde: qp = 9·cu (cu: drenajsız kesme)

Çevre Sürtünmesi (Qs)

Qs = Σ(π × D × Li × fsi)

D: Kazık çapı
Li: i. tabaka kalınlığı
fsi: i. tabakada birim sürtünme

Güvenlik Katsayısı

Düşey statik yük: FS = 2.5-3.0
Dinamik yük: FS = 2.0
Yük deneyi ile doğrulandıysa: FS = 2.0

Yük Deneyi (TS 500, Eurocode 7)

Kazık kapasitesi doğrulama:

Statik Yük Deneyi

Tam kazık kapasitesinin 2-2.5 katı uygulama
Yük-oturma eğrisi
24+ saat test

Dinamik Yük Deneyi (PDA)

Çekiçle darbeye yanıt
Sensör ile ölçüm (accelerometer)
4-6 saat test
Daha hızlı, ekonomik

Kazık Aralığı

Kazık merkezleri arası aralık:

Min: 3×D (uçtan itibaren 2.5×D)
Grup etkisi: Aralık büyüdükçe kapasite bireysel kazık kadar olur

Kazık Grubu (Pile Group)

Birden fazla kazık → grup davranışı:

Grup kapasitesi ≠ Σ(bireysel kapasite)
Grup verimliliği ηg = 0.7-1.0 (tipik)

TBDY 2018 Bölüm 16.8

Deprem bölgesinde kazık min donatı oranı %1
Sarılma bölgesi: üst 3D uzunluk
Sıvılaşma riski varsa özel tasarım

Maliyet (2026 Türkiye)

Tablo: Maliyet (2026 Türkiye) özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 1 — Kazık Tipi / TL/m
Kazık Tipi	TL/m
Ø80 fore kazık	2.500 - 4.500
Ø120 fore kazık	5.000 - 8.500
Ø30 çakma beton	600 - 1.200
Ø40 çelik tube	1.800 - 3.000
Mikrokazık Ø180	2.500 - 4.000

Pratik Kapasiteler

Tablo: Pratik Kapasiteler özeti.