Dış cephe kaplama (facade cladding, exterior wall cladding), binanın dış yüzeyini kapatan, hava şartlarından (yağmur, rüzgar, UV, sıcaklık değişimi) koruyan, ısı yalıtımını destekleyen ve estetik kimlik sağlayan yapı kaplama sistemidir. Türk yapı pazarında mantolama (en yaygın), havalandırmalı cephe, kompozit panel, doğal taş ve giydirme cephe olmak üzere 5 ana sistem kullanılır.
Cephe Sistem Tipleri
1. Mantolama Sıvalı Cephe (ETICS)
- En yaygın sistem
- EPS/taşyünü + sıva + dekoratif
- ₺250-450/m²
- Konut yapılar (4-12 kat)
- Detay için → Mantolama
2. Havalandırmalı Cephe (Rainscreen)
- En performansı yüksek
- Yalıtım + hava boşluğu + kaplama
- ₺600-2000/m²
- Premium konut, ofis, AVM
3. Kompozit Panel (ACM/HPL)
- ACM: Alüminyum sandviç (Alucobond, Alpolic)
- HPL: Yüksek basınç laminat (Trespa, Fundermax)
- ₺400-1500/m²
- Modern ofis, AVM
4. Doğal Taş Kaplama
- Granit, mermer, traverten, kireçtaşı
- ₺800-3000/m²
- Lüks bina, kamu yapı, banka
5. Seramik/Porselen Panel
- Büyük format (1.0×3.0 m, 6 mm)
- Granit görünümlü
- ₺500-1200/m²
- Modern cephe
6. Giydirme Cephe (Curtain Wall)
- Alüminyum profil + cam panel
- Yapı yüküne bağımsız
- ₺1500-4000/m²
- Yüksek bina, ofis kulesi
7. Ahşap Kaplama
- Iroko, teak, modifiye ahşap (Accoya)
- ₺600-1500/m²
- Sürdürülebilir tasarım
Havalandırmalı Cephe Detayı
Katman Sırası (İçten Dışa)
- Taşıyıcı duvar (BA/yığma)
- Buhar bariyeri (gerekirse)
- Isı yalıtımı (taşyünü A1, 80-150 mm)
- Hava boşluğu (20-40 mm)
- Karkas (alüminyum/galvaniz çelik T/L profil)
- Kaplama paneli
Avantajları
- Nem tahliye — Boşluk havalanır
- Baca etkisi — Yaz aylarında soğutma
- Termal performans — En yüksek
- Yangın güvenliği — A1 taşyünü
- Onarım kolaylığı — Panel değiştir
- Estetik çeşitlilik — Renk/doku
Dezavantajları
- Maliyet — Sıvalıya göre 2-3 kat
- Detay karmaşası — Pencere, köşe, parapet
- Karkas hatası — Statik analiz şart
- Rüzgar yükü — Yüksek binalarda kritik
Kompozit Panel (ACM) Yangın Sınıfları
Tablo: Kompozit Panel (ACM) Yangın Sınıfları özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Çekirdek | Yangın Sınıfı | Kullanım |
|---|---|---|
| PE (Polietilen) | B-s2,d0 / E | YASAK (>21 m bina) |
| FR (Yangın geciktirici) | B-s1,d0 | Sınırlı (orta bina) |
| A2 (Mineral) | A2-s1,d0 | Tüm bina, BYKHY uyumlu |
| A1 (Tam mineral) | A1 | Hastane, okul, kamu |
Önemli: 2017 Grenfell Tower yangını sonrası dünya genelinde PE çekirdekli ACM yasaklandı. Türkiye'de BYKHY 2018 ile 21 m üstü binalarda yasak.
Rüzgar Yükü Hesabı (TS EN 1991-1-4)
Formül
w = q_p(z) × C_e(z) × C_p
- q_p: Tepe hız basıncı (N/m²)
- C_e: Yükseklik-topoğrafya katsayısı
- C_p: Basınç katsayısı
Türkiye Referans Hızları
Tablo: Türkiye Referans Hızları özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Bölge | v_b (m/s) |
|---|---|
| Karadeniz kıyısı | 30 |
| Ege kıyısı | 30 |
| Marmara, İstanbul | 27 |
| İç Anadolu | 23 |
| Doğu Anadolu | 23 |
q_b Hesap
q_b = 0.5 × ρ × v_b² = 0.5 × 1.25 × v_b²
- v_b = 27 → q_b = 455 N/m²
- v_b = 30 → q_b = 562 N/m²
C_p Katsayıları
Tablo: Cp Katsayıları özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Bölge | C_p Emme | C_p Basınç |
|---|---|---|
| Orta cephe | -0.7 | +0.7 |
| Kenar bölge | -1.4 | +0.8 |
| Köşe bölge | -2.0 | +0.8 |
| Çatı kenarı | -2.5 | - |
Örnek Hesap
İstanbul, 30 m yüksek bina, kenar bölge:
- q_b = 455 N/m²
- C_e (30 m, kentsel) = 1.8
- q_p = 455 × 1.8 = 819 N/m²
- C_p = -1.4 (emme kritik)
- w = 819 × (-1.4) = -1147 N/m² ≈ 117 kg/m²
Köşe bölge: w = -1638 N/m² ≈ 167 kg/m² (1.6 t/m²!)
BYKHY Yangın Cephe Koşulları
Yükseklik Sınırları
Tablo: Yükseklik Sınırları özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Bina Yüksekliği | Cephe Sınırı |
|---|---|
| 0-6 m | Düşük (B-s2,d0) serbest |
| 6-21 m | B-s1,d0 + her katta A2 yangın bandı |
| 21-30 m | A2-s1,d0 zorunlu |
| >30 m | A1/A2 zorunlu, sigorta + sprinkler tavsiye |
Yangın Bandı
- Her kat döşeme hizasında
- Min 200 mm A1/A2 taşyünü
- Pencere üst kemerinde
- Yangın yayılmasını dikey keser
Boşluk Yangın Kapatma
- Pencere üst-alt arası min 1 m yatay yanmaz duvar
- Veya pencere yangın camı
Doğal Taş Cephe
Tipik Malzemeler
Tablo: Tipik Malzemeler özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Taş | Yoğunluk (kg/m³) | Eğilme Dayanımı (MPa) | Maliyet (₺/m²) |
|---|---|---|---|
| Granit | 2700-2900 | 8-25 | 1200-2500 |
| Mermer | 2500-2700 | 5-15 | 1500-3000 |
| Traverten | 2400-2600 | 4-10 | 800-1500 |
| Kireçtaşı | 2300-2500 | 5-12 | 600-1200 |
| Tabaka taş | 2400-2700 | 5-20 | 400-800 |
Sabitleme
- Mekanik ankraj — Paslanmaz çelik kanca/dübel
- Yapısal silikon + ankraj — Hibrid sistem
- Mil sabitleme — Düşük katta ek
- TS 12390 kontrolü
Tipik Plaka Kalınlığı
- 3 cm: konut, düşük rüzgar
- 4 cm: orta yükseklik
- 6 cm: yüksek bina, premium
Sık Yapılan Hatalar
- Yangın sınıfı uygun olmayan panel — PE çekirdek hala satılır!
- Yangın bandı atlanıyor — BYKHY ihlali
- Rüzgar yükü hesabı yapılmadan — Köşe panel rüzgarda kopar
- Karkas statik analizi eksik — Karkas çöker
- Hava boşluğu yetersiz — <20 mm, havalandırma çalışmaz
- Termal köprü — Karkas ısı geçişi
- Su geçişi — Pencere üst flaşing eksik
- Sismik derz cephe — Derz dolgusu cephe ile sürekli
- Ankraj korozyon — Galvaniz yetmez, paslanmaz çelik gerekli
- Test belgesi yok — CE belgesiz panel
Cephe Maliyet Karşılaştırması (2026)
Tablo: Cephe Maliyet Karşılaştırması (2026) özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Sistem | ₺/m² | Ömür |
|---|---|---|
| Mantolama EPS | 250-350 | 25-30 yıl |
| Mantolama taşyünü | 350-500 | 30-35 yıl |
| Havalandırmalı HPL | 600-1000 | 25-30 yıl |
| Havalandırmalı kompozit A2 | 800-1500 | 30-35 yıl |
| Doğal granit | 1200-2500 | 50+ yıl |
| Giydirme cephe | 1500-4000 | 30-40 yıl |
İlgili
Son güncelleme: 18 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TS EN 13830, TS EN 1991-1-4, BYKHY (RG 26735), TS 12390.
İlgili Hesaplama Araçları
Bu konuyla bağlantılı ücretsiz mühendislik hesaplama araçları: