Yangın derzi (fire stop, fire barrier joint, passive fire seal), bina içindeki derz, açıklık, geçiş ve birleşim noktalarında yangının, dumanın ve ısıl gazların bir kompartmandan diğerine geçişini engelleyen pasif yangın güvenlik elemanıdır. BYKHY (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) kapsamında kompartmantasyon stratejisinin omurgasıdır.
Kompartmantasyon İlkesi
Bina, yangın kompartmanlarına bölünür:
- Her kompartman bağımsız yangın direnci ile çevrelenir
- Yangının diğer kompartmana yayılması engellenir
- Tahliye süresi kazanılır
- Yapısal hasar minimize edilir
BYKHY Kompartman Sınırları
Tablo: BYKHY Kompartman Sınırları özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Bina Tipi | Maks Kompartman Alanı |
|---|---|
| Konut (≤4 kat) | 600 m² |
| Konut (>4 kat) | 600 m² |
| Ofis | 2.000 m² |
| AVM | 5.000 m² (sprinkler ile) |
| Hastane | 1.500 m² |
| Otel | 1.500 m² |
| Eğitim | 1.000 m² |
| Sanayi (düşük risk) | 5.000 m² |
| Sanayi (yüksek risk) | 1.000 m² |
EI Yangın Dayanım Sınıfları (TS EN 13501-2)
E — Bütünlük (Integrity)
- Alev ve sıcak gaz geçişini önleme
- Test: 100×100 mm pamuk kontrolü
- Boşluk/çatlak oluşumu yok
I — Yalıtım (Insulation)
- Soğuk taraf sıcaklık artışı:
- Ortalama < 140°C
- Maks nokta < 180°C
- Test: termoçift ile ölçüm
W — Radyasyon (Radiation, opsiyonel)
- Isıl radyasyon emisyonu
Tipik EI Süreleri
Tablo: Tipik EI Süreleri özeti.
Tüm sütunlar için yana kaydırın →
| Sınıf | Süre | Uygulama |
|---|---|---|
| EI 30 | 30 dk | Düşük katlı konut |
| EI 60 | 60 dk | Standart konut/ofis |
| EI 90 | 90 dk | Yüksek katlı, kaçış yolları |
| EI 120 | 120 dk | Hastane, AVM ana ayırım |
| EI 180 | 180 dk | Endüstri yüksek risk |
| EI 240 | 240 dk | Tünel, mega proje |
Yangın Derzi Malzemeleri
Intumescent (Şişen) Köpük
- Şişme: 5-50 kat
- Aktivasyon: 150-250°C
- Dayanım: EI 30-240
- Form: Kartuş, sealant, putty, strip
- En yaygın yangın derzi malzemesi
Mineral Yün (Taşyünü)
- Yoğunluk: 100-160 kg/m³
- Erime: >1000°C
- Dayanım: EI 60-120
- Form: Levha, ped, dolgu
- Tesisat şaftı doldurma
Seramik Yün
- Erime: >1300°C
- Dayanım: EI 120-240
- Yüksek sıcaklık uygulamaları
- Endüstriyel fırın, tünel
Alçı Sıva (Yangın)
- Cam fiber takviyeli
- 25-50 mm kalınlık → EI 60-120
- Çelik kolon kaplama
- Asma tavan
Fire Wrap (Boru Sargı)
- Plastik boru etrafına
- Aktivasyonda şişer, boruyu kapatır
- PVC, PE, PP borular için zorunlu
- BYKHY'de tesisat geçişinde şart
Silikat Boya (Çelik için)
- 0.5-3 mm kalınlık
- 30-120 dk koruma
- Çelik konstrüksiyon yüzeyi
- Yangında pasif koruma
Yangın Derzi Uygulama Yerleri
Dilatasyon Derzleri
- Düşey derz tüm yükseklikçe
- Yatay derz çatı dahil
- EI 60-120 (bina sınıfı)
- Çift köpük + mineral yün sandviç
Tesisat Şaftları
- Su, elektrik, gaz, telefon
- Her kat geçişinde fire stop
- Mineral yün + intumescent seal
Kablo Geçişleri
- Duvardan duvara
- Fire pillow (yangın yastığı)
- Cable transit sistem
- EI 60-120
Boru Geçişleri
- Metal: kollar (intumescent + mineral yün)
- Plastik: fire wrap (zorunlu)
- Yangında plastik eriyince kanal kapanır
Duvar-Döşeme Birleşimi
- Curtain wall fire stop (perde duvar)
- Backer rod + intumescent sealant
- EI 60-120
Kapı-Pencere Çerçevesi
- Yangın kapısı kasası
- Eşik intumescent bant
- Soğuk dumana karşı conta
BYKHY Diğer Koşullar
- Yangın duvarı: EI 90 min, kompartman ayırma
- Yangın kapısı: EI 60-90, otomatik kapanır
- Yangın merdiveni: Basınçlandırma + EI 90 ayırma
- Asansör şaftı: Yangın asansörü ayrı, EI 60
- Sığınma alanı: Engelli tahliye için EI 120
- Çatı kaplama: BROOF(t1) yangın sınıfı
Test Standartları
TS EN 1366-4
- Yangın derzi direnci testi
- 1000-1200°C standard time-temperature curve
- Bütünlük ve yalıtım ölçümü
TS EN 13501-2
- Sınıflandırma sistemi
- EI, REI (yapısal), EW (radyasyon)
- Asma tavan, perde duvar, derz dolgu
Hidrokarbon Curve
- Petrol/gaz yangını
- 1100°C ilk 5 dk
- Tünel, petrokimya tesisleri
Sık Yapılan Hatalar
- Derz boş bırakma — En kritik hata
- Sıradan silikon kullanımı — Yangında erir
- Mineral yün sıkıştırılmadan — Boşluk kalır
- Plastik boru sargısız — Yangında kanal açılır
- Kompartman duvarı eksik — Yangın yayılır
- Test belgesi olmayan malzeme — TS EN sertifikası şart
- Tesisat ekibi kontrolsüz delik — Sonradan delik açma
- Kapı eşik conta eksik — Soğuk duman geçer
Yangın Derzi Onarım/Yenileme
Mevcut yapıda:
- Derz kontrolü — Sertifikalı firma
- Eksik dolgu tamamlama — Mineral yün + intumescent
- Plastik boru wrap ilavesi — Geçişlere
- Kompartman duvarı güçlendirme — Alçı kaplama
- Yangın kapısı yenileme — EI sertifikalı
Uygulama Belgelendirmesi
- Malzeme: CE belgesi, TS EN sertifikası
- Uygulama: Üretici onaylı firma
- Tip test raporu: TS EN 1366-4
- Yapı denetim kontrolü
- İtfaiye yangın güvenlik raporu
İlgili
Son güncelleme: 18 Mayıs 2026 · Kaynaklar: BYKHY (RG 26735), TS EN 1366-4, TS EN 13501-2, İtfaiye Daire Başkanlığı.