Bindirme boyu nasıl hesaplanır?

Önce aderans gerekli uzunluk l_b,rqd = (Ø/4)·(f_sd/f_bd) hesaplanır; Ø donatı çapı, f_sd çelik tasarım dayanımı, f_bd beton aderans dayanımıdır. TS 500'de f_bd = f_ctd · η · ψ, nervürlü S420 için yaklaşık 3 MPa. Sonra düzeltme katsayıları uygulanır: α_1 (donatı şekli), α_2 (pas payı), α_3 (enine donatı), α_6 (aynı kesitte eklenen oran). Pratikte hızlı kural: S420+C25 için l_b ≈ 40·Ø, S420+C30 için 35·Ø, S420+C40 için 30·Ø. Örneğin Ø16 donatı C30 betonda l_b = 35·16 = 560 mm.

Bindirme eki nerede yapılamaz?

TBDY 2018 Madde 7.3.6.2 üç önemli yasak koyar: (1) Kolon sarılma bölgelerinde (üst ve alt L_h boyunca) bindirme yasak, (2) Kiriş mafsal bölgelerinde (2·h uzunluğu) bindirme yasak, (3) Perde sınır elemanı kritik bölgesinde yasak. Bu bölgelerde plastik mafsal oluşur ve donatı akma ötesi davranır; bindirme eki bu durumda çözülür ve katastrofik göçme olur. Çözüm: ek orta bölgeye taşınır VEYA mekanik manşonlu ek kullanılır (kapakta uzatma ankraj ile).

Çekme ve basınç bindirme arasında fark var mı?

Evet, basınç donatısında bindirme boyu daha kısa olabilir çünkü beton da basınç aktarımına katkı verir. TS 500 basınç bindirmesinde çekme uzunluğunun %75'ini izin verir (l_b,basinc = 0,75·l_b,cekme). Eurocode 2'de aynı uzunluk kullanılır ancak detay düzenleme farklıdır. Pratik tavsiye: emniyet payı için çekme bindirme uzunluğunu kullanmak yaygın — özellikle deprem yükü altında kolonlar her iki yönde de basınç ve çekme yaşar. TBDY 2018 da bu konuda muhafazakar yaklaşım benimser.

Bindirme Boyu Nedir? Donatı Eki Mesafesi (TS 500 + Eurocode 2)

Bindirme boyu (lap length, l_b), iki donatının yan yana getirilerek yük aktarımının sağlandığı minimum üst üste binme uzunluğudur. Donatı sınırlı boyda (genellikle 12 m) üretildiği için projede sürekli donatı oluşturmak için ek (splice) yapılması gereklidir. En yaygın ek yöntemi bindirmeli ektir (lap splice).

Bindirme Mekanizması

İki donatı arasında doğrudan temas yoktur — yük transferi şu şekilde gerçekleşir:

Donatı A beton içinde aderans (bond) ile yükü betona aktarır
Beton kesme bloğu yük taşır
Etriye/sargı donatısı çatlağı kontrol eder
Donatı B betondan yükü aderans ile alır

   ────────●═══════════════●──── Donatı A
                  ┊┊┊┊┊┊┊
                 (beton)
                  ┊┊┊┊┊┊┊
   ────●═══════════════●──────── Donatı B
        ◄─── l_b (bindirme) ───►

TS 500 Bindirme Boyu Hesabı

Temel Formül

l_{b,rqd} = \frac{\phi \cdot f_{sd}}{4 \cdot f_{bd}}

Ø: Donatı çapı (mm)
f_sd: Çelik tasarım dayanımı (S420 → 365 MPa)
f_bd: Beton tasarım aderans dayanımı

Aderans Dayanımı (f_bd)

f_{bd} = \eta \cdot \psi \cdot f_{ctd}

f_ctd: Beton tasarım çekme dayanımı
η: Nervürlü çubuk için 2,25 / Düz çubuk için 1,0
ψ: Pas payı / pozisyon katsayısı (genelde 1,0)

Tipik Değerler

Tablo: Tipik Değerler özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 1 — Beton / f_ctd (MPa) / f_bd (MPa)
Beton	f_ctd (MPa)	f_bd (MPa)	l_b / Ø (S420)
C20	0,87	1,96	47
C25	1,00	2,25	41
C30	1,15	2,59	36
C35	1,28	2,88	32
C40	1,41	3,17	29

Pratik kural: S420 + C25 → 40·Ø, S420 + C30 → 35·Ø

Düzeltme Katsayıları (TS 500)

l_b = \alpha \cdot l_{b,rqd} \geq l_{b,min}

Tablo: Düzeltme Katsayıları (TS 500) özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 2 — α / Durum
α	Durum
1,0	Tek bindirme, ayrı kesitlerde
1,4	Aynı kesitte tüm donatılar bindirmeli
2,0	Tepe çekme bölgesinde yoğun bindirme

Mutlak minimum:

l_{b,min} = \max(30\,\phi, \, 300 \text{ mm})

Eurocode 2 Madde 8.7 Detaylı Hesap

l_0 = \alpha_1 \cdot \alpha_2 \cdot \alpha_3 \cdot \alpha_5 \cdot \alpha_6 \cdot l_{b,rqd}

Tablo: Eurocode 2 Madde 8.7 Detaylı Hesap özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 3 — Katsayı / Etki
Katsayı	Etki
α_1	Donatı şekli (düz/kancalı): 0,7-1,0
α_2	Pas payı: 0,7-1,0
α_3	Enine donatı: 0,7-1,0
α_5	Yanal basınç: 0,7-1,0
α_6	Aynı kesitte ek oranı: 1,0-1,5

Minimum: l_0,min = max(0,3·α_6·l_b,rqd, 15·Ø, 200 mm)

Örnek Hesap

Veri:

Donatı: Ø16, S420 (f_sd = 365 MPa)
Beton: C30 (f_bd = 2,59 MPa)
Tek bindirme, ayrı kesitler → α = 1,0

Çözüm:

l_{b,rqd} = \frac{16 \cdot 365}{4 \cdot 2{,}59} = \frac{5\,840}{10{,}36} \approx 564 \text{ mm}

l_b = 1,0 · 564 = 564 mm ≈ 35·Ø

Pratik için 600 mm (50 mm yuvarlama) seçilir.

Bindirme Bölgesi Detayları

Etriye Düzeni

Bindirme bölgesinde etriye daha sıkıdır:

s_{bindirme} \leq \min\left(\frac{b}{4}, \, 100 \text{ mm}\right)

Donatı Aralığı

İki ekli donatı arasındaki net mesafe:

a \leq 4\,\phi \quad \text{veya} \quad 50 \text{ mm}

Eş Kesitte Bindirme

Aynı kesitte ne kadar donatı eklenebilir?

Tablo: Eş Kesitte Bindirme özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 4 — Donatı Çubukları / Aynı Kesitte Eklenen Oran
Donatı Çubukları	Aynı Kesitte Eklenen Oran
Çekme	Maksimum %50
Basınç	Maksimum %100

Diğer donatılar l_b/2 mesafe ile kaydırılarak eklenir.

TBDY 2018 Yasakları (Madde 7.3.6)

Sarılma Bölgesinde

❌ Kolon üst/alt L_h boyunca bindirme YASAK ❌ Kiriş 2·h uçlarında bindirme YASAK ❌ Perde sınır eleman kritik bölgesi YASAK

İzin Verilen Bölgeler

✅ Kolon orta bölgesi (sarılma dışında) ✅ Kiriş orta açıklığı ✅ Mekanik manşon her yerde

Mekanik Ek (Alternatif)

Bindirme yasak veya verimsiz olduğunda mekanik ek kullanılır:

Tablo: Mekanik Ek (Alternatif) özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 5 — Tip / Açıklama
Tip	Açıklama
Manşonlu (Lenton, Bartec)	Vidalı muf
Pres bağlantı	Bordür sıkıştırma
Kaynak	Geleneksel, kontrol gerekli
Eklem profilli	Conic-thread

Avantaj: Hızlı, yer tasarrufu, sarılma bölgesinde de kullanılabilir. Dezavantaj: Maliyet 3-10×, kontrol gerekli.

Sık Yapılan Hatalar

Bindirme boyu yetersiz — Standart kural unutulur
Sarılma bölgesinde ek — TBDY ihlali
Tüm donatılar aynı kesitte eklenmek — α_6 katsayısı dikkate alınmıyor
Etriye bindirme bölgesinde gevşek — s_normal kullanılıyor
Donatılar arası mesafe büyük — 4Ø geçilmiş
Çekme/basınç ayırımı yanlış — Deprem yükünde her ikisi olur
f_bd hesabında η, ψ atlama — Pasif zon vs aktif zon farkı

Yatay/Dikey Konum Etkisi

Bindirme bölgesi konumu da önemli:

Tablo: Yatay/Dikey Konum Etkisi özeti.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →

Tablo 6 — Konum / f_bd Çarpanı
Konum	f_bd Çarpanı
İyi aderans bölgesi (alt yarım)	1,0
Kötü aderans bölgesi (üst yarım, derin kiriş)	0,7
Yatay donatı, 300 mm yüksek altta	1,0
Yatay donatı, üst yarımda	0,7

Sık Sorulan Sorular

Bindirme boyu üretimde önemli mi? Çok önemli. Donatı standart boyu 12 m; daha uzun yapılar bindirme gerektirir. Bindirme bölgesi planlaması fire ve maliyeti doğrudan etkiler. Mimari plan ve donatı şeması bunu önceden hesaplar.

Farklı çaplı donatılar bindirilebilir mi? Evet, daha büyük çap donatının bindirme uzunluğu kullanılır. Örneğin Ø16 ile Ø20 bindirme → Ø20'ye göre l_b hesaplanır.

Düz (nervürsüz) donatı bindirmesi farklı mı? Çok farklı. Düz donatıda η = 1,0 (nervürlüde 2,25) → l_b en az 2× daha uzun. Bu yüzden modern yapılarda kullanılmaz, sadece etriye gibi yardımcı donatıda S220 kabul edilebilir.

İlgili Terimler

Son güncelleme: 18 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TS 500:2000, TBDY 2018, TS EN 1992-1-1, ACI 318-19 Bölüm 25.5.

İlgili Hesaplama Araçları

Bu konuyla bağlantılı ücretsiz mühendislik hesaplama araçları:

Bindirme Boyu Nedir? Donatı Eki Mesafesi (TS 500 + Eurocode 2)

Bindirme Mekanizması

TS 500 Bindirme Boyu Hesabı

Temel Formül

Aderans Dayanımı (f_bd)

Tipik Değerler

Düzeltme Katsayıları (TS 500)

Eurocode 2 Madde 8.7 Detaylı Hesap

Örnek Hesap

Bindirme Bölgesi Detayları

Etriye Düzeni

Donatı Aralığı

Eş Kesitte Bindirme

TBDY 2018 Yasakları (Madde 7.3.6)

Sarılma Bölgesinde

İzin Verilen Bölgeler

Mekanik Ek (Alternatif)

Sık Yapılan Hatalar

Yatay/Dikey Konum Etkisi

Sık Sorulan Sorular

İlgili Terimler

İlgili Hesaplama Araçları