Yatay Kurp Yarıçapı

Proje hızı, dever ve yanal sürtünme katsayısından minimum yatay kurp yarıçapı ön hesabı

UlaşımRmin=V²/[127(e+f)] yatay denge bağıntısı

Bu hesaplama aracı ön değerlendirme amacıyla tasarlanmıştır. Gerçek proje hesabı olarak kullanılamaz; sonuçların sorumlu mühendis tarafından onaylanması gerekir.

Hesap kapsamı ve yöntem

Yatay Kurp Yarıçapı ne hesaplar?

Karayolu yatay kurplarında merkezkaç dengesi için minimum yarıçap, dever ve yan sürtünme hesabı. KGM Karayolu Geometrik Standartlarına göre güvenli kurp tasarımı.

Kullanılan hesap ilişkisi

R_{min} = \frac{V ^{2}}{127 \cdot ( e + f )}

Rmin=V²/[127·(emax+f)]; gerekli dever e=V²/(127·R)−f.

Hesaba giren büyüklükler

Proje hızıV · km/h
Enine eğim (dever)e · %
Yan sürtünme katsayısıf
Yol sınıfı (Otoyol/Bölünmüş/Tek yönlü)yolSinifi
Arazi tipi (Düz/Dalgalı/Dağlık)araziTipi

Üretilen sonuçlar

Minimum kurp yarıçapıR_min · m
Önerilen (konforlu) yarıçapR_oneri · m
Uygulanacak maksimum devere_max · %
Geçiş eğrisi (klothoid) uzunluğuLs · m
Durma görüş mesafesiSd · m

Çözümlü örnek

Örnek: V=80 km/sa, emax=0,08 ve f=0,15 için Rmin=80²/[127·(0,08+0,15)]=219 m bulunur.

Hesap nasıl uygulanır?

1. Adım 1Yolun proje hızını KGM standardına göre belirleyin (otoyol 120, devlet yolu 90, il yolu 70 km/h tipik).
2. Adım 2Arazi tipine göre maksimum dever oranını seçin: kentsel %4, kırsal %6, karlı/buzlu bölge %8, aşırı durumlarda %10.
3. Adım 3Yan sürtünme katsayısı f'i proje hızına göre oku: V=50 km/h için f=0.16, V=90 km/h için f=0.13, V=120 km/h için f=0.10.
4. Adım 4Minimum yarıçapı Rmin = V²/(127·(e+f)) formülü ile hesaplayın (örn. V=90, e=6, f=0.13 → Rmin ≈ 335 m).
5. Adım 5Önerilen yarıçap minimumun 1.5-2 katı seçilir (sürücü konforu ve hata payı için).
6. Adım 6Klothoid geçiş eğrisi uzunluğunu Ls = V³/(46.7·R·C) formülüyle bulun (C≈0.5-0.7 m/s³ konfor katsayısı).
7. Adım 7Kurp içi görüş mesafesi kontrolü için yatay boşluk M = R·(1-cos(28.65·Sd/R)) hesaplayın.
8. Adım 8Şev ve yapılar nedeniyle görüş daralması varsa iç tarafı temizleme veya yarıçapı artırma kararı alın.

Teknik kapsam sınırı

Bu araç yalnızca proje hızı, dever ve yanal sürtünme katsayısından minimum yatay kurp yarıçapı ön hesabı kapsamındaki büyüklükleri değerlendirir. Teknik referansların listelenmesi, tek başına tam standart uygunluğu veya proje onayı anlamına gelmez. Girdiler proje verisinden alınmalı ve sonuçlar sorumlu mühendis tarafından kontrol edilmelidir.

Teknik dayanaklar

KGM Karayolu Geometrik Standartları (2005)
AASHTO Green Book (A Policy on Geometric Design of Highways and Streets)
TS ISO 2631
KGM — Yol Geometrik Standartları · StandartTürkiye karayolu tasarım kriterleri. Hız-yarıçap tabloları, dever, geçiş eğrisi uzunlukları.
AASHTO — A Policy on Geometric Design (Green Book) · StandartABD karayolu geometrik tasarım standardı. Minimum yarıçap, sürtünme-hız ilişkisi, görüş mesafesi.
Cüceloğlu — Karayolu Mühendisliği · Ders KitabıTürkçe yol geometrik tasarımı ders kitabı. Yatay ve düşey kurp, klotoid hesabı.
Yayla, N. — Karayolu Mühendisliği · Ders KitabıYol güzergah seçimi, geometrik standartlar, üstyapı tasarımı konularını kapsar.

Sıkça Sorulan Sorular

Neden 127 sayısı kullanılır?

Formül SI türevinden gelir: R = V²/(g·(e+f)) ve V km/h → m/s dönüşümü ile 127 katsayısı doğar. (V[km/h]/3.6)² / (9.81·(e+f)) = V²/(127·(e+f)).

Dever %8'i neden geçmez?

Yüksek dever düşük hızda iç tarafa kayma riski ve kamyonlarda devrilme momenti yaratır. KGM kentsel yollarda %6, kırsalda %8, özel durumlarda %10 sınırlar.

Yan sürtünme katsayısı neden hıza bağlıdır?

Lastik-asfalt sürtünmesi hız artınca azalır ve sürücü konforu düşer. AASHTO değerleri sürücülerin kabul edilebilir lateral ivme (0.1-0.15 g) hissettikleri sınırdır.

Klothoid (geçiş eğrisi) neden gereklidir?

Düz yoldan R yarıçaplı kurba ani geçiş dever şokuna yol açar. Klothoid eğrisi yarıçapı sonsuzdan R'ye lineer azaltır ve dever kademeli uygulanır (spiral transition).

Kurp yarıçapı neye göre seçilir, minimum mu yoksa önerilen mi?

Proje yapı maliyeti izin veriyorsa 'önerilen yarıçap' (minimumun 1.5-2 katı) seçilmelidir. Konfor, bakım ve kaza riski açısından daha iyidir. Minimum sadece kısıtlı arazide kullanılır.

Kötü hava koşullarında yan sürtünme ne kadar azalır?

Kuru asfaltta f=0.35-0.45, ıslak yüzeyde 0.25-0.30, karlı yolda 0.1-0.15, buzlu yolda 0.05-0.10'a düşer. KGM tasarım değeri sürücü konforunu temel alır, maksimum sürtünmeyi değil.

İlgili Makaleler

Yatay Kurb Hesabı Düşey Kurb Hesabı Esnek ve Rijit Üstyapı Karşılaştırması Rijit Üstyapı (Beton Yol) Tasarımı

Aynı Kategorideki Diğer Araçlar

Düşey Kurp Ön Hesabı

Boyuna eğimler ve proje hızından görüş mesafesi, K değeri ve parabolik düşey kurp uzunluğu ön hesabı

Esnek Üstyapı Ön Boyutlandırma

CBR, trafik ve güvenilirlik girdilerinden basitleştirilmiş yapısal sayı ve tabaka kalınlığı senaryosu

Kazı-Dolgu Hacim Dengesi

Sabit 10 m hesap genişliğinde kazı ve dolgu hacimlerini karşılaştıran basit kütle dengesi hesabı

Tüm Araçlara Dön

Sıkça Sorulan Sorular

Neden 127 sayısı kullanılır?

Formül SI türevinden gelir: R = V²/(g·(e+f)) ve V km/h → m/s dönüşümü ile 127 katsayısı doğar. (V[km/h]/3.6)² / (9.81·(e+f)) = V²/(127·(e+f)).

Dever %8'i neden geçmez?

Yüksek dever düşük hızda iç tarafa kayma riski ve kamyonlarda devrilme momenti yaratır. KGM kentsel yollarda %6, kırsalda %8, özel durumlarda %10 sınırlar.

Yan sürtünme katsayısı neden hıza bağlıdır?

Lastik-asfalt sürtünmesi hız artınca azalır ve sürücü konforu düşer. AASHTO değerleri sürücülerin kabul edilebilir lateral ivme (0.1-0.15 g) hissettikleri sınırdır.

Klothoid (geçiş eğrisi) neden gereklidir?

Düz yoldan R yarıçaplı kurba ani geçiş dever şokuna yol açar. Klothoid eğrisi yarıçapı sonsuzdan R'ye lineer azaltır ve dever kademeli uygulanır (spiral transition).

Kurp yarıçapı neye göre seçilir, minimum mu yoksa önerilen mi?

Proje yapı maliyeti izin veriyorsa 'önerilen yarıçap' (minimumun 1.5-2 katı) seçilmelidir. Konfor, bakım ve kaza riski açısından daha iyidir. Minimum sadece kısıtlı arazide kullanılır.

Kötü hava koşullarında yan sürtünme ne kadar azalır?

Kuru asfaltta f=0.35-0.45, ıslak yüzeyde 0.25-0.30, karlı yolda 0.1-0.15, buzlu yolda 0.05-0.10'a düşer. KGM tasarım değeri sürücü konforunu temel alır, maksimum sürtünmeyi değil.