Ana içeriğe geç
ToplulukSoru sor

Sözlük

Vaziyet Planı Nedir? Parsel ve Bina Konumunu Okumak

Vaziyet planında parsel sınırı, bina konumu, yön, kot ve yaklaşma mesafelerini; kat planı, aplikasyon ve örnek ölçek ilişkisini açıklar.

Nasıl kontrol edildi?Yapıdan Editör Ekibi · Editoryal kaynak kontrolünde · Kaynak kontrollü
Hazırlayan
Yapıdan Editör Ekibi
Teknik/Editoryal kontrol
Editoryal kaynak kontrolü
İçerik sürümü
1.0
Kaynak durumu
Kaynak kontrollü

Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı cevap

Vaziyet planı, bir yapının veya yapı grubunun parsel, yol ve çevresi içindeki konumunu gösteren yerleşim çizimidir. Bina oturumu, parsel sınırları, yön, erişim, mesafeler ve kot bilgileri aynı paftada ilişkilendirilir.

Vaziyet planı, bir yapının veya yapı grubunun parsel, yol ve çevresi içindeki konumunu gösteren yerleşim çizimidir. Bina oturumu, parsel sınırları, yön, erişim, mesafeler ve kot bilgileri aynı paftada ilişkilendirilir.

Örnek vaziyet planı için Türkçe etiketli şematik çizim
Şekil 1 — Örnek vaziyet planı. Özgün SVG çizimi; şematiktir, ölçekli uygulama projesi değildir.

Kat Planından Farkı

Kat planı, belirli bir kattaki mekânları ve elemanların yerleşimini açıklar. Vaziyet planı ise binanın arazi içindeki yerini gösterir. Oda kapıları ve mobilya düzeni yerine, yapı kütlesinin parsele ve yola göre konumu öne çıkar. Aynı bina için her iki çizim de gerekli olabilir; biri diğerinin işlevini bütünüyle karşılamaz.

Birden fazla blok bulunan yerleşimde yapı adları ve aralarındaki ilişkiler açıkça gösterilir. Girişler, araç yaklaşımı, açık alanlar ve kot geçişleri bu düzenin parçasıdır. Sadece bina konturunun çizilmiş olması, bütün yerleşim kararlarının tanımlandığı anlamına gelmez. Diğer proje paftalarına verilen referanslar da okunur.

Paftadaki Temel Bilgiler

Parsel sınırı ile bina dış konturu ayrı çizgilerle tanımlanır. Ada ve parsel kimliği, komşu parseller, yol cephesi ve kuzey yönü konumu anlamayı sağlar. Ölçü çizgileri, bina yerini yeniden kurabilecek açıklıkta düzenlenir. Çekme mesafesi ile binanın gerçek konum mesafesi birbirinin yerine kullanılmaz; birincisi izin koşulunu, ikincisi yerleşimi anlatır.

Kotlar da yalnız giriş kapısının yanına yazılan sayılardan oluşmaz. Yol, tabii zemin, düzenlenmiş zemin ve bina referans kotu arasındaki ilişki anlaşılır olmalıdır. Aynı rakamın farklı yükseklik referanslarıyla kullanılması ciddi karışıklık yaratır. Kot başlangıcı ve ilgili kesit bağlantıları paftada veya proje açıklamasında belirtilir.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →
Tablo 1 — Bilgi / Okumadaki işlevi / Yaygın karışıklık
BilgiOkumadaki işleviYaygın karışıklık
Parsel sınırıMülkiyet geometrisini gösterir.Mevcut çitle aynı kabul etmek
Bina oturumuYapının arazideki izini gösterir.Kat alanıyla eşitlemek
Kuzey yönüYerleşimin yönlenmesini açıklar.Sayfanın üstünü kuzey saymak
Kot bilgisiDüşey konumu ilişkilendirir.Farklı kot başlangıçlarını karıştırmak
Ölçü zinciriKonumu denetlenebilir yapar.Ekrandan ölçerek sayı üretmek

Şematik Pafta Örneği

Şekilde parsel 30 m × 20 m, bina oturumu 12 m × 8 m seçilmiştir. Yatay doğrultuda mesafeler 6 m, bina genişliği 12 m ve kalan mesafe 12 m olarak kapanır. Diğer doğrultuda arka mesafe 8 m, bina derinliği 8 m ve ön mesafe 4 m olarak toplam 20 m verir. Bunlar yalnız örnek geometridir; mevzuatın izin verdiği çekme mesafeleri değildir.

Parsel alanı 600 m², örnek bina oturumu 96 m² olur. Bu değerler üzerinden ruhsat hakkı veya emsal (KAKS) uygunluğu sonucu çıkarılmaz. Gösterilen kontur, yalnız geometrik bir örnektir. Alan hesabında hangi parçaların dahil edildiği, ilgili mevzuat tanımı ve onaylı proje içeriğiyle ayrıca belirlenir.

Ölçek ve Ölçülendirme

Örnek olarak 1:200 ölçekte, arazideki 30 m uzunluk paftada 15 cm karşılık bulur. Birim dönüşümü yapılmadan metreyi doğrudan çizim uzunluğuyla karşılaştırmak hatalıdır. Ekranda büyütülmüş bir PDF'nin görünen boyutu, paftanın yazılı ölçeğini koruduğu anlamına gelmez. Öncelik sayısal ölçüye ve kontrollü pafta çıktısına verilir.

Şekil ölçekli bir uygulama paftası değildir. Uygulama çiziminde ölçek, pafta boyutu ve gösterilecek ayrıntının okunabilirliği birlikte seçilir. Genel yerleşimi gösteren paftayla, drenaj veya giriş ayrıntısını gösteren çizimin aynı ölçekte olması gerekmez. Ayrıntı bağlantıları ilgili proje üzerinde izlenebilir tutulur.

Aplikasyon ve Ruhsat İlişkisi

Vaziyet planı, araziye aktarılacak yerleşim kararını açıklar; aplikasyon bu kararların sahada işaretlenmesidir. Parsel geometrisinin ve referans noktalarının doğru alınması bu aktarımın temelidir. Çizimden cetvelle çıkarılan konum, kontrollü koordinat ve ölçü verisinin yerine geçmez. Arazi ölçüsü ile proje koordinatı aynı referans düzeninde değerlendirilir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 22. maddesi ruhsat başvurusunun çerçevesini düzenler. Vaziyet planındaki ayrıntılar, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, imar durumu, plan notları ve ilgili idarenin proje koşullarıyla birlikte kontrol edilir. Bu maddede bütün parseller için ortak bir mesafe veya zorunlu ölçek sayısı verilmez. Örnek yerleşim, ruhsat dosyası yerine kullanılamaz.

İlgili İçerikler ve Araçlar

Kaynaklar

  1. ÇŞİDB: Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü. İmar ve proje mevzuatı için resmî başvuru kaynağı; örnek pafta özgün geometridir ve bir izin koşulu değildir.

Vaziyet Planı Nedir? Parsel ve Bina Konumunu Okumak — Sıkça Sorulan Sorular

Vaziyet planı kat planı mıdır?

Değildir. Vaziyet planı binanın arazi içindeki yerini, kat planı ise bir kattaki mekân ve eleman düzenini gösterir.

Şekildeki mesafeler zorunlu çekme mesafesi midir?

Hayır. Sayılar yalnız örnek geometridir. Gerçek koşullar imar durumu, plan notları ve uygulanabilir mevzuattan belirlenir.

PDF üzerinden cetvelle ölçü alınabilir mi?

Görüntü büyütmesi ölçeği değiştirebilir. Sayısal ölçüler ve kontrollü pafta çıktısı esas alınır; aplikasyon verisi ayrıca doğrulanır.

Vaziyet planı aplikasyonun yerine geçer mi?

Yerleşim kararını açıklar; sahaya aktarım ise ayrı ölçme işlemidir. Referans noktaları ve koordinatlar kontrollü olarak kullanılır.

Kaynak seçimi, standart atıfları ve güncelleme yaklaşımı için Yapıdan Kaynak Politikası’nı inceleyin.