Kısa yanıt
Rıht, merdivende ardışık iki basamağın üst yüzeyleri arasındaki düşey yükseklik ve bu yüksekliği oluşturan yüz için kullanılan terimdir. Rıht yüksekliği, basamak genişliği ve kat yüksekliği birlikte değerlendirilir; izin verilen ölçüler yapının kapsamına ve uygulanacak mevzuata bağlıdır.
Tanım
Merdiven kesitinde yatay basılan bölüm basamak genişliğini, iki basamak arasındaki düşey mesafe rıht yüksekliğini gösterir. Aynı kat yüksekliği daha çok rıhta bölündüğünde her rıhtın yüksekliği azalır. Uygulama ölçüsü, bitmiş döşeme ve kaplama seviyeleri üzerinden kontrol edilir.
Nerede kullanılır?
Mimari merdiven kesiti hazırlanırken, betonarme merdiven geometrisi kurulurken ve kaplama sonrasındaki kotlar kontrol edilirken kullanılır. Rıht sayısı ile bir koldaki yatay basamak sayısı aynı olmayabilir; üst döşeme veya sahanlığın son basamak olarak ele alınması çizimde açıkça gösterilmelidir.
Rıht yüksekliği kaç olmalı?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31(2), kendi kapsamındaki binalarda basamak yüksekliğini asansörsüz binalarda en çok 0,16 m, asansörlü binalarda en çok 0,18 m olarak düzenler. Aynı fıkradaki basamak genişliği bağıntısı, santimetre ile 2a + b = 60 ila 64 aralığıdır; a yükseklik, b genişliktir. Basamak genişliği ayrıca 0,27 m altına inemez.
Bu hükümler bütün merdivenler için tek başına yeterli bir tasarım kontrolü değildir. Madde 31(3), son kattaki bağımsız bölüme bağlı çatı arası piyesine çıkan iç merdivenlerde ilk iki fıkradaki şartları aramaz. Madde 31(4), yürürlük öncesi mevzuata uygun yapılara kat ilavesinde mevcut merdiven ölçülerine ilişkin ayrı hüküm içerir. Kaçış, erişilebilirlik ve kullanım koşulları da ilgili projede değerlendirilir.
Sık karıştırılan terimler
- Basamak genişliği: Ayağın bastığı yatay mesafedir; rıht yüksekliğiyle birlikte okunur.
- Sahanlık: Merdiven kolları arasındaki veya kat seviyesindeki yatay platformdur.
- Kat yüksekliği: İki kat seviyesi arasındaki toplam düşey mesafedir; tek rıhtın yüksekliği değildir.
İlgili Yapıdan içerikleri
Kaynaklar
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. Madde 31(1)–(4); ilk yayım 3 Temmuz 2017, RG 30113. İncelenen birleştirilmiş metindeki hükümler esas alınmıştır. Erişim: 23 Eylül 2026.