Mukavemet, "dayanım" anlamına gelir. İnşaat mühendisliğinde iki anlamı vardır:
| Anlam | Örnek |
|---|---|
| Bir malzemenin taşıyabileceği en büyük gerilme | Betonun basınç mukavemeti, çeliğin akma mukavemeti |
| Yük altındaki elemanlarda gerilme ve şekil değiştirmeyi inceleyen bilim dalı | "Mukavemet" ya da "cisimlerin mukavemeti" dersi |
Temel kavramlar
Gerilme (σ): Birim alana düşen iç kuvvet.
σ = F / A (birimi N/mm² = MPa)
Birim şekil değiştirme (ε): Boy değişiminin ilk boya oranı; birimsizdir.
ε = ΔL / L
Hooke yasası: Elastik bölgede gerilme, birim şekil değiştirmeyle doğru orantılıdır.
σ = E · ε
E, malzemenin elastisite modülüdür. Malzemenin rijitliğini gösterir; dayanımını göstermez.
Zorlanma türleri
| Zorlanma | Oluşan gerilme | Tipik eleman |
|---|---|---|
| Çekme | Eksenel çekme gerilmesi | Gergi, çekme çubuğu |
| Basınç | Eksenel basınç gerilmesi | Kolon (narinse burkulma da kontrol edilir) |
| Kesme | Kayma gerilmesi | Kiriş mesnet bölgesi, bulon |
| Eğilme | Kesitte çekme ve basınç (σ = M·y / I) | Kiriş, döşeme |
| Burulma | Kayma gerilmesi | Kenar kirişleri, şaftlar |
Eğilmede kesitin geometrik direnci atalet momenti (I) ile ölçülür.
Malzeme sınıflarında mukavemet değerleri
Malzeme sınıf adları dayanım değerini doğrudan verir:
| Gösterim | Anlamı |
|---|---|
| C30/37 beton | Karakteristik silindir basınç dayanımı 30 MPa, küp basınç dayanımı 37 MPa |
| B420C donatı | Karakteristik akma dayanımı 420 MPa |
| S355 yapı çeliği | Nominal akma dayanımı 355 MPa (kalınlığa göre azalır) |
Tasarımda bu karakteristik değerler, ilgili standardın malzeme güvenlik katsayılarıyla tasarım dayanımına çevrilir. Ayrıntı: beton sınıfları ve donatı sınıfları.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Cisimlerin mukavemeti ders kaynakları: σ = F/A, ε = ΔL/L, σ = E·ε, eğilme gerilmesi σ = M·y/I.
- TS EN 206 beton dayanım sınıfı gösterimi; TS 708 donatı çeliği sınıfları; TS EN 10025 yapı çeliği sınıfları.
Kontrol tarihi: 4 Kasım 2026.
Malzeme sınıfı tablosunun kaynakları: beton gösterimi için TS EN 206, donatı için TS 708, yapı çeliği için TS EN 10025. Sınıf adından elemanın taşıma gücü tek başına çıkarılamaz.
İlgili kavramı tamamlamak için Sehim nedir ve nasıl yorumlanır yazısını okuyun.
İlgili kavramı tamamlamak için İnşaat mühendisi ne iş yapar yazısını okuyun.