Kuranglez, toprağın altında kalan bir pencerenin önünde doğal ışık ve hava alabilmesi için bırakılan açık ışıklık boşluğudur. Genellikle bina cephesi ile çevre zeminini tutan sınır arasında yer alır; pencere ve tahliye ayrıntılarıyla birlikte çözülür.
Bodrum Penceresiyle İlişkisi
Çevre zemini pencerenin önünü kapattığında, yalnız pencere boşluğu açmak yeterli ışık ve hava sağlamaz. Kuranglez, pencere önünde açık bir hacim oluşturarak bu ilişkiyi kurar. Bununla birlikte her boşluğun aynı gün ışığı veya havalandırma performansını sağlayacağı kabul edilmez. Açıklığın geometrisi, yönü, pencerenin konumu ve çevredeki engeller sonucu etkiler.
Kuranglez ile bina içindeki tesisat şaftı aynı şey değildir. Şaft farklı katlar arasında tesisat veya hava kanalı geçişine hizmet edebilir. Kuranglez ise dış cephede, toprak altındaki açıklığın önünde düzenlenir. İç avlu, ışıklık ve kuranglez adları projede birbirinin yerine gelişigüzel kullanılmamalıdır; işlev ve mevzuat tanımı ayrı okunur.
Işık ve Hava İşlevi
Doğal ışığın pencereye ulaşması, boşluğun yalnız alanına bağlı değildir. Derinlik, üstteki kapatma biçimi, çevredeki yüzeyler ve dışarıya açık görüş alanı birlikte etkilidir. Işık alan pencere, aynı anda istenen havalandırmayı mutlaka sağlamış sayılmaz. Açılabilir kanat, hava akış yolu ve mekânın kullanım gereksinimleri de değerlendirilir.
Koruyucu ızgara veya korkuluk düzeni, düşmeye ve açıklığa yabancı cisim girmesine karşı çözümün parçası olabilir. Bu düzen, ışığı, hava geçişini ve bakım erişimini de etkiler. Izgaranın açıklığı veya taşıma kapasitesi bu sözlük maddesinden seçilmez. Üstteki elemanın üzerine gelebilecek etkiler ve çevresindeki dolaşım projede tanımlanır.
Su Yalıtımı ve Tahliye
Kuranglez yağış suyuna açıktır. Ayrıca çevre yüzeylerden gelen akış, kot düzeni uygun değilse bu boşlukta toplanabilir. Su seviyesi yükseldiğinde pencere doğraması ve duvar birleşimleri doğrudan etkilenir. Bu nedenle yalnız duvara sürülen bir yalıtım malzemesi, bütün su yönetiminin karşılığı değildir.
Tabandaki tahliye noktası, boşluğun kendi kotları ve bağlantı hattıyla birlikte değerlendirilir. Tahliye hattının nereye bağlandığı ve geri akış ihtimali önemlidir. Bir süzgeç çizilmiş olması, suyun her koşulda uzaklaşacağını kanıtlamaz. Hat eğimi, tıkanma olasılığı ve bakım erişimi proje çözümünün parçasıdır.
Yalıtım, duvar ile taban birleşiminde ve pencere çevresinde süreklilik sağlamalıdır. Derzler, bağlantılar ve tesisat geçişleri ayrıca detaylandırılır. Seçilen malzemenin yalnız düz yüzeye uygun olması, bütün birleşimlerde çalışacağı anlamına gelmez. Kuranglez çözümü, bodrumun dıştan yalıtımı ve temel drenajıyla koordine edilir.
| Bölge | İşlev | Birlikte kontrol edilen konu |
|---|---|---|
| Pencere önü | Işık ve hava için açık hacim | Derinlik, yön ve engeller |
| Üst açıklık | Dış ortamla bağlantı | Koruma ve bakım erişimi |
| Taban | Yağış suyunun toplanması | Kot, tahliye ve geri akış |
| Duvar birleşimi | Yapı kabuğunun sürekliliği | Yalıtım ve derz ayrıntısı |
Toprak ve Taşıyıcı Düzen
Çevre zemini tutan duvar, yalnız bir bahçe bordürü gibi değerlendirilmez. Zemin, su ve çevredeki yükler bu elemana etki edebilir. Kuranglezin açılması sırasında mevcut temelin yanındaki zeminin kaldırılması da taşıyıcı koşulları değiştirebilir. Özellikle mevcut yapılardaki müdahale, pencere açma işleminden daha geniş bir mühendislik incelemesi gerektirebilir.
Kuranglez içine girilmesi gereken bakım işleri için erişim biçimi projede düşünülür. Açıklığın eşya deposuna dönüşmesi, suyun uzaklaşmasını ve pencerenin çalışmasını engelleyebilir. Yapım sonrasındaki temizlik ve kontrol olanağı, ilk detayın seçiminde değerlendirilir. Görünmeyen bir tahliye hattının izlenebilir kaydı tutulur.
İmar ve Alan Hesabındaki Ayrımlar
Kuranglezin imar bakımından tanımı, boyut koşulları ve kullanım sınırları ilgili düzenlemelerle birlikte değerlendirilir. Emsal (KAKS) alanı, yapı inşaat alanı ve parselde bırakılan açık boşluk aynı hesap kavramı değildir. Yalnız elemanın adına bakılarak bütün alan hesaplarına dahil veya bütününden hariç olduğu söylenmez. İmar durumu, proje ve ilgili idarenin uyguladığı güncel hükümler birlikte kontrol edilir.
Kuranglez, normal bina girişinin veya kaçış düzeninin bütün görevlerini kendiliğinden karşılayan bir eleman olarak kabul edilmez. Bu kullanım kararları, mekânın niteliği ve geçerli proje koşullarıyla ayrıca çözülür. Burada çizilen kesit yalnız işlev ilişkisini gösterir; ruhsat ölçüsü veya uygulanacak bir detay tarifi vermez.
İlgili İçerikler ve Araçlar
Kaynaklar
- ÇŞİDB: Su Yalıtımı İşleri Genel Teknik Şartnamesi. Su yalıtım sistemleri için resmî başvuru kaynağı; kurangleze özgü boyut veya emsal hükmü bu metne atfedilmez.