Kısa yanıt
Çiroz hesabı, enine donatının adedini, çapını ve yerleşimini ilgili betonarme elemanın koşullarına göre belirlemektir. Perde gövdesi için verilen adet/m² sınırları, kolonlara veya perde uç bölgelerine doğrudan taşınamaz; proje detayı birlikte incelenir.
Tanım
Özel deprem çirozu, donatı düzeninin karşılıklı bağlanmasında kullanılan enine donatı elemanıdır. Adet hesabı tek başına yeterli değildir: çirozun bağlandığı boyuna donatılar, çapı, kancası ve yerleşimi de kontrol edilir.
Perde gövdesinde 4 ve 10 adet/m²
TBDY 2018 Madde 7.6.3.3, uç bölgeleri dışında perde gövdesinin iki yüzündeki donatı ağlarının her bir metrekare perde yüzünde en az dört özel deprem çirozu ile bağlanmasını ister. Aynı madde, 7.6.2.2’de tanımlanan kritik perde yüksekliği boyunca uç bölgeleri dışındaki her metrekare perde yüzünde en az on özel deprem çirozu kullanılmasını düzenler.
Buradaki yüzey alanı, iki donatı ağının alanlarını toplayarak elde edilmez. Uç bölgeleri ve kritik yükseklik ayrımı yapılmadan bütün perdeye tek yoğunluk uygulanması maddeyi eksik okumaktır. Bu sayılar alt adet sınırını açıklar; uygulama detayı ve diğer donatı koşulları ayrıca kontrol edilir.
Adet hesabının adımları
- İncelenen bölgenin perde gövdesi mi, uç bölgesi mi olduğunu belirleyin.
- Kritik perde yüksekliği içinde kalan kısmı projeden ayırın.
- İlgili yüzey alanlarını geçerli çiroz yoğunluğuyla değerlendirin; kesirli sonucu eksik adede indirmeyin.
- Yerleşim, çap, kanca ve mevcut donatıyla bağlantıyı proje üzerinde kontrol edin.
Kanca ve çap
TBDY 2018 Madde 7.2.8.1 uyarınca özel deprem çirozunun bir ucunda 90° kanca yapılabilir; bu durumda 90° ve 135° kancalar ilgili yüzde hem yatay hem düşey doğrultuda şaşırtılır.
Madde 7.6.3.3 çapı yatay donatı çapıyla ilişkilendirir ve daha küçük çap için birim alandaki adedin artırılmasına ilişkin ayrıca bir koşul verir. Yalnız adet/m² değeri kullanılarak çiroz çapı seçilmemelidir.
Sık karıştırılan terimler
- Etriye: Kapalı enine donatı düzenidir; çirozla birlikte çalışabilir, ancak her durumda birbirinin yerine geçmez.
- Perde uç bölgesi: Gövde hesabından ayrı sargı ve detay koşullarına tabidir.
- Donatı metrajı: Tasarlanmış donatının uzunluk ve miktarını çıkarır; tasarım koşullarının kontrolü değildir.
İlgili Yapıdan içerikleri
Kaynaklar
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018. 7.2.8.1 ve 7.6.3.3; PDF s. 134, 148–149. 18 Mart 2018, Resmî Gazete 30364 mükerrer. Erişim: 23 Eylül 2026.