Kısa yanıt
Batardo, Ankara Üniversitesi mühendislik jeolojisi ders notuna göre barajın gövde inşaatı sırasında akarsuyu çevirme tüneline yönlendiren ve inşaat sahasını basmasını önleyen, memba (yukarı akış) ve mansapta (aşağı akış) olmak üzere iki adet yapılan küçük, geçici bir yapıdır. Uluslararası literatürde "kofferdam/cofferdam" terimiyle karşılanır.
Tanım
Ankara Üniversitesi JFM 319 Mühendislik Jeolojisi (Baraj Yeri ve Rezervuar) ders notu, batardoyu şu şekilde tanımlar: "Batardo (Cofferdam): Barajın inşaası esnasında akarsuyu çevirme tüneline girmesine yarılmcı ve akarsuyun inşaat sahasını basmasını engelleyen ufak barajlar. Menba ve mansapta olmak üzere iki adet bulunur."
Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi'nde yayımlanan bir makale de terimi saha uygulamasıyla doğrular: Büyükkumla Barajı örneğinde "memba ve mansap batardoları altında, batardo eksenleri boyunca geçirimsizlik perdesi uygulanmıştır" ifadesiyle, batardonun baraj inşaatında memba/mansap ekseni boyunca konumlandığını gösterir.
Nerede kullanılır?
Batardo, baraj, gölet ve regülatör gibi su tutma yapılarının inşaatı sırasında akarsuyu geçici olarak yönlendirmek ve inşaat sahasını kuru tutmak için kullanılır. Ana gövde tamamlanana kadar akarsuyun akışı derivasyon (çevirme) tünelinden geçirilir; batardolar bu süreçte suyun inşaat alanına girmesini engeller. Baraj gövdesi ve su tutma işlemi tamamlandıktan sonra batardo işlevini yitirir. Batardonun boyutlandırılması, akarsu debisine, inşaat programına ve olası taşkın senaryolarına göre ayrı bir mühendislik hesabı gerektirir; bu sayfa tek bir ölçü önermez.
Sık karıştırılan terimler
- Derivasyon tüneli: Barajın gövde inşaatı sırasında akarsuyun yönünü değiştirmeye yarayan tüneldir; batardo bu tünele suyu yönlendiren yapıdır.
- Dolu savak: Baraj gölü maksimum su seviyesine ulaştığında fazla suyu tahliye eden kalıcı bir yapıdır; batardo ise inşaat aşamasına özgü geçici bir yapıdır.
- Geçirimsizlik perdesi: Su yapılarının altından sızmayı önlemek için yapılan, genelde enjeksiyon veya bulamaç hendeğiyle oluşturulan bir başka su yapısı elemanıdır; batardo eksenleri boyunca da uygulanabilir.
İlgili Yapıdan içerikleri
- Baraj gövde stabilitesi ve temel hesapları: batardonun geçici olarak korumaya çalıştığı ana baraj gövdesinin tasarım bağlamı.
- Savak debisi hesabı: baraj su yapılarındaki debi ve taşkın kontrolü hesabı.
- İstinat duvarı tip seçimi akış şeması: batardo gibi geçici su/toprak tutma yapılarının seçim mantığıyla ilişkili bağlam.
Kaynaklar
- Ankara Üniversitesi — JFM 319 Mühendislik Jeolojisi ders notu (Baraj Yeri ve Rezervuar): "Batardo (Cofferdam): Barajın inşaası esnasında akarsuyu çevirme tüneline girmesine yarılmcı ve akarsuyun inşaat sahasını basmasını engelleyen ufak barajlar. Menba ve mansapta olmak üzere iki adet bulunur." Erişim: 23 Eylül 2026.
- Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi — "Büyükkumla Barajı'nda Bulamaç Hendeği Yöntemi ile Geçirimsizlik Perdesi Uygulaması ve Sızma Analizi": "Büyükkumla Barajında memba ve mansap batardoları altında, batardo eksenleri boyunca geçirimsizlik perdesi uygulanmıştır." Erişim: 23 Eylül 2026.