Ana içeriğe geç
ToplulukSoru sor

Sözlük

Viyadük Nedir? Köprü ile Farkı, Türleri ve Elemanları

Viyadük ne demek? TDK tanımı, KGM şartnamesinde viyadük ile köprü ve üst geçit ayrımı, viyadük elemanları (tabliye, ayak, mesnet) ve yapım yöntemleri.

Nasıl kontrol edildi?Yapıdan Editör Ekibi · Yönetmelik/kaynak kontrolü · Editoryal kaynak kontrolü kaydı var · Son kontrol: 4 Kas 2026
Hazırlayan
Yapıdan Editör Ekibi
Teknik/Editoryal kontrol
Yönetmelik/kaynak kontrolü
Son kontrol tarihi
4 Kas 2026
İçerik sürümü
1.0
Kaynak durumu
Editoryal kaynak kontrolü kaydı var

Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı cevap

Viyadük, Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük'e göre vadi veya ırmak üstünden demir yolu veya kara yolunun geçişini sağlayan, ayaklar üzerine oturtulmuş, yüksek ve uzun köprüdür; sözlükteki Türkçe karşılığı 'köprü yol'dur. Yani viyadük bir köprü türüdür. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) viyadüğü köprü, alt geçit ve üst geçit ile birlikte 'büyük sanat yapıları' grubunda sayar.

Viyadük, derin bir vadiyi ya da geniş bir ırmak yatağını yüksek ayaklar üzerinden geçen köprüdür. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük, sözcüğü "köprü yol" maddesine gönderir ve şöyle tanımlar:

Köprü yol: Vadi veya ırmak üstünden demir yolu veya kara yolunun geçişini sağlayan, ayaklar üzerine oturtulmuş, yüksek ve uzun köprü; viyadük

Sözcük Fransızca viaduc kökenlidir. Tanımdan çıkan sonuç açıktır: her viyadük bir köprüdür, ama her köprü viyadük değildir.

Derin bir vadiyi geçen çok açıklıklı viyadük: tabliye, orta ayaklar, kenar ayaklar ve temeller
Şekil 1 — Viyadüğün başlıca elemanları. Yapay zekâ ile üretilmiş ölçeksiz kavramsal çizimdir.

Viyadük ne demek? Resmî metinlerdeki yeri

Türkiye'de karayolu viyadükleri Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) yetki alanındadır. KGM metinlerinde viyadük ayrı bir ad olarak geçer, ama köprü ile aynı grupta değerlendirilir.

  • KGM Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığının görev tanımında "tünel, köprü, viyadük gibi büyük sanat yapıları" ifadesi kullanılır.
  • KGM'nin 2019 tarihli Karayolları Kesin ve Ön Projeleri Mühendislik Hizmetleri Teknik Şartnamesi, köprü proje bölümünün kapsamını hesap açıklığı 10,00 m ve üzerindeki "Köprü, Viyadük, Alt Geçit, Üst Geçit ve benzeri büyük sanat yapıları" olarak belirler. Şartname bu yapıların hepsine bundan sonra "Köprü" der.
  • Aynı şartname, güzergâh raporunda dolgu, toprakarme, viyadük, tünel ve yarma gibi birbirinin yerine geçebilecek kesimler için ekonomik ve sosyal karşılaştırma ister.

Son madde viyadüğün mühendislikteki rolünü gösterir. Viyadük, derin vadide yüksek bir dolgu ya da uzun bir yarma yerine seçilebilen bir geçiş çözümüdür.

Viyadük ile köprü ve üst geçit farkı

Karayolları Trafik Yönetmeliği Madde 3, köprüyü "karayolu yapısı" örnekleri arasında sayar. Üst geçit ve alt geçidin tanımını da verir. Viyadük için ayrı bir tanım içermez.

Tüm sütunlar için yana kaydırın →
Tablo 1 — Yapı / Neyi geçer? / Tanım kaynağı
YapıNeyi geçer?Tanım kaynağı
KöprüEngelle ayrılmış iki yakayı bağlar ya da bir trafik akımını başka bir akımın üstünden geçirirTDK Güncel Türkçe Sözlük
Viyadük (köprü yol)Vadi veya ırmak üstünden kara yolu ya da demir yolunu ayaklar üzerinde geçirir; yüksek ve uzun köprüdürTDK Güncel Türkçe Sözlük
Üst geçitKarayolunun başka bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlarKarayolları Trafik Yönetmeliği Madde 3
Alt geçitKarayolunun başka bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlarKarayolları Trafik Yönetmeliği Madde 3

Proje açısından dört yapı da KGM şartnamesinde aynı "büyük sanat yapısı" kapsamına girer. Ayrımı yapının geçtiği engel ve yüksekliği belirler.

Viyadük elemanları

Viyadük, öbür köprüler gibi üst yapı ve alt yapıdan oluşur.

  • Tabliye: Trafiğin üzerinden geçtiği döşeme ve onu taşıyan kirişler ya da kutu kesit.
  • Kiriş: Yükü açıklık boyunca ayaklara aktaran taşıyıcı eleman; ön üretimli öngerilmeli ya da yerinde dökme olabilir.
  • Orta ayak: Vadi içinde yükselen, tabliyeyi ara noktalarda taşıyan düşey eleman. Viyadüğü sıradan köprüden ayıran asıl eleman budur.
  • Kenar ayak: Yapının iki ucunda tabliyeyi taşıyan ve yaklaşım dolgusunu tutan eleman.
  • Temel: Ayak yükünü zemine aktarır; yumuşak ya da eğimli zeminde çoğunlukla kazıklı temel sistemi kullanılır.
  • Mesnet: Tabliye ile ayak arasında yük aktaran ve dönme ile ötelenmeye izin veren cihaz. Yaygın türleri için elastomer mesnetler ve deprem yalıtım cihazları yazısına bakın.
  • Genleşme derzi: Tabliyenin sıcaklık, rötre ve sünme etkisiyle boy değiştirmesine izin veren aralık.

Viyadük türleri ve yapım yöntemleri

Viyadükler çoğunlukla taşıyıcı sisteme ve yapım yöntemine göre sınıflanır.

  • Kirişli viyadük: Ön üretimli kirişler ayaklar arasına vinçle ya da lansman kirişiyle yerleştirilir. Kirişler çoğunlukla öngerilmeli betondur.
  • Kutu kesitli viyadük: Tabliye kapalı kutu kesitlidir; burulma dayanımı yüksektir ve uzun açıklıklarda tercih edilir.
  • Ardgermeli tabliye: Beton döküldükten sonra kılıflardaki halatlar gerilir; çoğu kutu kesitli viyadükte bu yöntem kullanılır.
  • Dengeli konsol yöntemi: Tabliye her ayaktan iki yöne doğru simetrik segmentlerle ilerletilir; vadi tabanında iskele gerekmez. Bkz. dengeli konsol yöntemiyle köprü yapımı.
  • İtmeli (ilerletmeli) yöntem: Tabliye kenar ayak arkasındaki sabit bir alanda parça parça üretilir ve ayaklar üzerinden ileri itilir.

KGM'nin proje sayfasındaki bir örnek, yöntem ile ayak elemanlarını birlikte gösterir. Eğiste Hadimi Viyadüğü, KGM'ye göre "42 ile 166 m arasında değişen 8 adet orta ve 2 adet kenar ayak üzerinde inşa edilmiş ülkemizin en yüksek ayaklı, en uzun dengeli konsol köprüsüdür."

İlgili sayfalar

Kaynaklar

Kontrol tarihi: 4 Kasım 2026. Viyadük projelendirmesinde KGM'nin güncel köprü tasarım şartnamesi ve teknik şartnameleri esas alınır.

Viyadük Nedir? Köprü ile Farkı, Türleri ve Elemanları — Sıkça Sorulan Sorular

Viyadük ile köprü arasındaki fark nedir?

Viyadük bir köprü türüdür. TDK'ye göre köprü, engelle ayrılmış iki yakayı bağlayan ya da bir trafik akımının başka bir akımı kesmeden üstten geçmesini sağlayan yapıdır. Viyadük ise vadi veya ırmak üstünden yol geçişini sağlayan, ayaklar üzerine oturtulmuş, yüksek ve uzun köprüdür.

Viyadük Türkçede ne demek?

Viyadük Fransızca "viaduc" sözcüğünden gelir. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te Türkçe karşılığı olarak "köprü yol" verilir.

Viyadükleri hangi kurum yapar?

Karayolu viyadüklerinde KGM Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığı görevlidir. Daire, tünel, köprü ve viyadük gibi büyük sanat yapılarının projelendirme kriterlerini ve teknik şartnamelerini hazırlar ya da hazırlatır; projesi tamamlanmış köprü ve viyadükleri yapar ya da yaptırır.

Kaynak seçimi, standart atıfları ve güncelleme yaklaşımı için Yapıdan Kaynak Politikası’nı inceleyin.