Kaset döşeme (waffle slab, coffered slab), iki yönde birbirine dik kirişlerle oluşturulan, altında ızgara (grid) şeklinde küçük dolgu bölgeleri bulunan iki yönlü betonarme döşemedir. Büyük açıklıklı (8-15 m) ve düşey yüklü kullanım alanlarında (AVM, otopark, havalimanı) avantajlıdır.
Geometri
Tipik kaset döşeme:
- Üst kapak plağı: 6-10 cm kalınlık
- Nervürler: 10-15 cm genişlik, 20-50 cm yükseklik
- Kaset gözü: 50×50 cm - 100×100 cm kare
- Toplam yükseklik: 30-60 cm
Çeşitleri
Tablo: Çeşitleri özeti.
| Tür | Özellik |
|---|---|
| Waffle (kaset) | Altı açık ızgara |
| Coffered | Kaset üst kapak dahil dolgu |
| One-way joist | Tek yönde nervürlü |
| Two-way joist | İki yönde (kaset) |
Avantajlar
✅ Hafif — dolgu bölgeleri (çukurlar) sayesinde %30-40 daha hafif ✅ Büyük açıklık — 8-15 m kolonsuz ✅ Estetik — altı görünür ızgara (AVM, havaalanı) ✅ İyi moment dağılımı — iki yönde ✅ Düşük sehim — yüksek rijitlik
Dezavantajlar
❌ Karmaşık kalıp (özel waffle kalıbı) ❌ Yoğun işçilik (boşluk takozları) ❌ Yangın dayanımı — nervürler ince ❌ Su yalıtımı — ince kapak ❌ Tesisat yerleşimi zor (boşlukları kullanmak gerekli)
Kullanım Alanları
Yaygın
- Alışveriş merkezleri
- Havaalanı terminalleri
- Otoparklar (yer üstü, açıklık büyük)
- Kongre merkezleri
- Spor salonları
- Endüstriyel yapılar (ağır yük)
Uygun Olmayan
- Konut (tesisat karmaşık, yangın düşük)
- Düşük açıklık (ekonomik değil)
- Yüksek nem (çatı kaynaklı sızıntı)
Tasarım Parametreleri
Açıklık (L)
Tablo: Açıklık (L) özeti.
| L | Toplam Yükseklik | Nervur Yükseklik |
|---|---|---|
| 6 m | 25-30 cm | 20-25 cm |
| 8 m | 35-40 cm | 30-35 cm |
| 10 m | 40-50 cm | 35-45 cm |
| 12 m | 50-60 cm | 45-55 cm |
| 15 m | 60-80 cm | 55-75 cm |
Ön boyutlandırma: h ≈ L/24 (iki yönlü).
Nervur Aralığı
Tipik: 75 cm - 150 cm arası (merkez-merkez).
Yük Davranışı
Iki yönlü moment dağılımı:
- M+ açıklık orta
- M− mesnet (kirişlerde birleşim)
- Burulma kenarlarda
Moment Katsayıları
Eşit açıklıklı iki yönlü plak (q uniform):
- Orta yönü moment: Mx = Cx·q·L²
- Uzun yönü moment: My = Cy·q·L²
- Cx, Cy: Marcus tabloları (süreklilik durumuna bağlı)
Donatı Yerleşimi
Alt Donatı (Pozitif)
- Her nervur içinde: 2-3 adet Ø12-Ø16
- Açıklık boyunca sürekli
- Mesnetlere 0.3L kadar uzanmalı
Üst Donatı (Negatif)
- Mesnet bölgesinde hasır veya ayrık donatı
- TS 500: Min ρ = %0.15
Kapak Plağı
- Ø8/20 her iki yönde
- Üstte çatlak kontrolü için
Zımbalama Kontrolü
Kolonun etrafındaki kritik kesitte:
Vp ≤ 0.35 × fctd × u × d
- u: Kritik çevre (kolon + d/2)
- Kaset döşemede kolon çevresinde dolgu (solid head) yapılır
Tesisat Yerleşimi
Nervurlar arasındaki boşluklar tesisat için kullanılır:
- Havalandırma kanalı
- Yangın sprinkler
- Elektrik kablosu
Altta asma tavan ile kapatılabilir.
Maliyet Karşılaştırma
200 m² döşeme, L = 10 m için:
Tablo: Maliyet Karşılaştırma özeti.
| Tür | Beton (m³) | Donatı (kg) | Toplam Göreli |
|---|---|---|---|
| Düz plak (25 cm) | 50 | 6000 | 1.00 |
| Kirişli döşeme | 35 | 5000 | 0.90 |
| Kaset döşeme | 30 | 4500 | 0.95 (kalıp pahalı) |
| Hollowcore prekast | 25 | 3500 | 0.85 |
Örnek Yapılar
- Atatürk Havalimanı terminalleri
- Büyük alışveriş merkezleri (Cevahir, Metrocity)
- Kongre salonu katlı döşemeleri
Sık Sorulan Sorular
Kaset döşeme konutta kullanılır mı? Nadiren — tesisat karmaşıklığı ve yangın nedeniyle. Ama lüks konut, galerili alanlar için estetik açıdan tercih edilebilir.
Kaset vs normal döşeme hangisi ucuz? Açıklık 8 m+ ise kaset daha ekonomik (hafif, kolon aralığı büyük). 6 m altında düz plak ucuz.
Yangın dayanımı yeterli mi? Min nervur genişliği 12-15 cm olmalı. Asma tavan ile yangın ayrıştırması.
İlgili
Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: TS 500 Madde 11, TS EN 1992-1-1.