Kısa yanıt
Doğal titreşim periyodu, bir yapının belirli bir titreşim biçiminde bir tam salınımı tamamlaması için geçen süredir ve saniye ile ifade edilir. Bir yapının birden çok titreşim modu ve periyodu bulunabilir; deprem hesabında kullanılan hâkim periyot, doğrultu ve hesap yönteminin kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
Tanım
Periyot, bir titreşim çevriminin süresidir. Frekans aynı titreşimin bir saniyedeki çevrim sayısını ifade eder; aynı mod için periyot ve frekans birbirinin tersidir. Yapı analizinde tek bir periyot bütün modların davranışını temsil etmez.
Deprem hesabında nerede kullanılır?
TBDY 2018, eşdeğer deprem yükü yönteminde ilgili doğrultudaki hâkim doğal titreşim periyodunu kullanır. Madde 4.7.3.1, daha kesin hesap yapılmadığında Denklem 4.26 ile hesabı düzenler. Bu hesapta kat kütleleri, fiktif yükler ve bu yüklerden oluşan yer değiştirmeler birlikte yer alır.
Madde 4.7.3.2, bu yöntemle hesaplanan periyodun deprem hesabında kullanılacak değerini ampirik periyodun 1,4 katı ile sınırlar. Bu sınır, bütün modal analiz sonuçlarının aynı katsayıyla değiştirilmesi anlamına gelmez; eşdeğer deprem yükü yönteminin belirtilen kuralıdır.
Ampirik periyot ne zaman kullanılabilir?
Madde 4.7.3.3, ampirik periyodun doğrudan kullanılabileceği deprem tasarım sınıfı ve bina yükseklik sınıfı koşullarını belirtir. Madde 4.7.3.4 ise ampirik bağıntıyı ve taşıyıcı sisteme bağlı katsayıları verir. Yalnız kat sayısından kesin bir bina periyodu çıkarılamaz; hangi hesap yönteminin ve hangi koşulun kullanıldığı gösterilmelidir.
Sık karıştırılan terimler
- Frekans: Çevrim sayısıdır; birimi hertzdir.
- Mod: Yapının belirli bir titreşim biçimidir; her moda bir periyot karşılık gelir.
- Spektrum köşe periyodu: Tasarım spektrumunun bölgelerini ayırır; tek başına binanın doğal periyodu değildir.
İlgili Yapıdan içerikleri
Kaynaklar
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018. Madde 4.7.3.1–4.7.3.4; 18 Mart 2018, RG 30364 mükerrer. Erişim: 23 Eylül 2026.