Kısa yanıt
Barbakan, TDK'ye göre istinat duvarı gibi yapıların arkasındaki suların birikip duvara veya yapıya zarar vermesini önlemek için yapılan delik veya boru çıkışıdır. İşlev, zemin suyunun kontrollü biçimde dışarı tahliye edilerek duvar arkasındaki su basıncının azaltılmasıdır; sayı ve aralık projeye göre belirlenir.
Tanım
TDK Güncel Türkçe Sözlük, "barbakan" maddesinin üç anlamını verir: kale duvarlarında ok atmak için açılmış delik, kale kapılarını savunan korunaklı mevzi ve inşaat mühendisliğiyle ilgili üçüncü anlam olarak "İstinat duvarı vb. yapıların arkasındaki suların birikip duvara veya yapıya zarar vermesini önlemek için yapılan delik." Kelime Fransızca "barbacane" kökenlidir.
Nerede kullanılır?
Barbakan, istinat duvarları, perde duvarlar ve zeminle temas eden diğer taşıyıcı elemanların arkasında biriken suyu tahliye etmek için kullanılır. Zemin suyu tahliye edilmezse duvar üzerinde ek hidrostatik basınç oluşur ve bu durum duvarın stabilitesini olumsuz etkileyebilir. Barbakanlar genellikle duvar gövdesinden geçen kısa borular biçiminde yapılır ve duvar arkasındaki drenaj tabakasıyla (çakıl, drenaj borusu, filtre malzemesi) birlikte tasarlanır. Delik veya boru çapı, sayısı ve yerleşim aralığı; zemin koşullarına, duvar yüksekliğine ve projeye göre belirlenir, bu sayfa tek bir sabit ölçü önermez.
Sık karıştırılan terimler
- Mahmuz: Köprü ayağında akışı yönlendiren çıkıntıdır; barbakan gibi drenaj değil, akış yönlendirme işlevi görür.
- Fransız drenajı (perde dren): Duvar arkasına yerleştirilen, suyu toplayıp uzaklaştıran drenaj sistemidir; barbakan bu sistemin suyu dışarı verdiği çıkış noktasıdır.
- Su yalıtımı: Suyun yapı elemanına geçişini engelleyen ayrı bir önlemdir; barbakan suyu engellemez, tahliye eder.
İlgili Yapıdan içerikleri
- Bodrum izolasyonu ve temel drenajı: barbakanın parçası olduğu genel drenaj stratejisi.
- Fransız drenajı (perde dren) tasarımı: barbakanla birlikte çalışan drenaj sisteminin tasarımı.
- İstinat duvarı tip seçimi akış şeması: barbakanın uygulandığı istinat duvarı türlerinin genel bağlamı.
Kaynaklar
- TDK Güncel Türkçe Sözlük — "barbakan": "İstinat duvarı vb. yapıların arkasındaki suların birikip duvara veya yapıya zarar vermesini önlemek için yapılan delik." Erişim: 23 Eylül 2026.