Kısa yanıt
Nüve konut, 775 sayılı Gecekondu Kanunu'na göre gecekonduların ıslahı, tasfiyesi ve önlenmesi amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve (Başkanlığın izniyle) belediyelerin halk konutları ve geçici misafir konutlarıyla birlikte inşasına yetkili kılındığı bir konut türüdür. Kanun, arsa tahsis edilenlerin "nüve kısmını" en geç 2 yıl içinde bitirmelerini şart koşar; bu da nüve konutun aşamalı/tamamlanabilir bir yapım mantığına dayandığını gösterir.
Tanım
775 sayılı Gecekondu Kanunu, nüve konutu doğrudan bir madde ile tanımlamaz; ancak kanun metninde tekrar eden şu hüküm, nüve konutun yasal çerçevesini kurar: "Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve bu Başkanlığın izni ile belediyeler, gecekonduların ıslah, tasfiye ve önlenmesi maksadiyle halk konutları, nüve konutlar ve geçici olarak kullanılacak misafir konutları inşasına yetkilidir." (Madde 31).
Kanunun arsa tahsisiyle ilgili bir başka maddesi ise nüve konutun aşamalı yapım mantığını gösterir: "...nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır." (Madde 27). Bu hüküm, arsa tahsis edilen kişilerin konutlarını bir kerede değil, önce "nüve" (çekirdek/temel) kısmını tamamlayarak, aşamalı biçimde inşa edebileceğini ima eder; ancak kanun metni, nüve kısmının teknik olarak hangi bölümleri (temel, subasman, belirli bir kat vb.) kapsadığını ayrıca tanımlamaz.
Nerede kullanılır?
Nüve konut kavramı, en çok gecekondu önleme bölgelerinde ve 1960'lardan itibaren TOKİ (ve öncesinde ilgili bakanlıklar) tarafından yürütülen toplu konut/ıslah projelerinde geçer. Terim, günlük dilde bazen "inşaatın nüve kısmı" ifadesiyle de karışır; bu ikinci kullanım genelde bir binanın temel + belirli bir kat seviyesine kadar tamamlanmış hâlini anlatan yapı denetimi/ruhsat bağlamlı bir ifadedir ve 775 sayılı Kanun'daki "nüve konut" kategorisinden farklı bir bağlamda kullanılabilir. Bir projede hangi anlamın geçerli olduğu, ilgili belge ve idarenin uygulamasına göre değerlendirilmelidir.
Sık karıştırılan terimler
- Halk konutu: 775 sayılı Kanun'da nüve konutla birlikte anılan, gecekondu ıslah/önleme bölgelerinde yapılan bir başka resmî konut türüdür.
- Gecekondu: Kanunun ıslah, tasfiye ve önlemeye çalıştığı, imar ve yapı mevzuatına aykırı yapılaşmayı anlatan kavramdır; nüve konut bu soruna yönelik resmî bir çözüm aracıdır.
- Toplu konut: TOKİ'nin daha geniş kapsamlı, çok sayıda bağımsız bölümden oluşan konut üretimini anlatan genel bir kavramdır; nüve konut ise 775 sayılı Kanun'a özgü, daha dar bir kategoridir.
İlgili Yapıdan içerikleri
- Ada, pafta, parsel nedir?: nüve konutların inşa edildiği arsaların imar/kadastro tanımlarıyla ilgili terimler.
- İnşaat ruhsatı süreci: konut yapımının genel ruhsat ve onay süreciyle bağlamı.
- Kadastral ölçme ve parselleme: nüve konut arsalarının kadastro/ölçme sürecindeki yeri.
Kaynaklar
- 775 Sayılı Gecekondu Kanunu, Madde 27 ve Madde 31: "...nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır." ve "Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve bu Başkanlığın izni ile belediyeler, gecekonduların ıslah, tasfiye ve önlenmesi maksadiyle halk konutları, nüve konutlar ve geçici olarak kullanılacak misafir konutları inşasına yetkilidir." Kabul: 20/7/1966, RG 30/7/1966-12362. Erişim: 23 Eylül 2026.