Kısa yanıt
Dekapaj, Eti Maden Genel Müdürlüğü'nün resmî terim sözlüğüne göre örtü tabakası ile ekonomik olmayan üst ve yan kesim madeninin alınması işlemidir. Terim en çok açık işletme maden ve taş ocağı işletmeciliğinde geçer.
Tanım
Eti Maden Terim Sözlüğü, "dekapaj" maddesini şu şekilde tanımlar: "Örtü tabakası ile ekonomik olmayan üst ve yan kesim madeninin alınması işlemi." Aynı sözlükte "ana dekapaj", "aradekapaj", "öndekapaj" ve "dekapaj oranı" gibi ilişkili terimler de ayrıca tanımlanır; dekapaj oranı, kaldırılan örtü tabakası miktarı ile altından çıkarılan maden miktarı arasındaki orandır (m³/ton veya m³/m³ olarak ifade edilir).
Nerede kullanılır?
Dekapaj, açık ocak madencilik ve taş ocağı işletmeciliğinde madene ulaşmak için üzerindeki verimsiz/ekonomik değeri olmayan tabakanın kaldırılmasını anlatır. İnşaat şantiyesindeki genel "hafriyat" veya "kazı" kavramıyla aynı temel eylemi (toprak kazma, yükleme, taşıma) paylaşsa da dekapaj terimi özellikle maden yatağının üzerindeki örtü tabakasının kaldırılması bağlamında kullanılır; bir bina temeli için yapılan kazı genellikle "dekapaj" değil "hafriyat" veya "temel kazısı" olarak adlandırılır.
Sık karıştırılan terimler
- Hafriyat: Herhangi bir inşaat işi için yapılan genel kazı ve toprak taşıma işidir; dekapaj daha çok maden/ocak işletmeciliğine özgü bir alt kavramdır.
- Öndekapaj: Açık işletme sahasında madene ulaşmak için yapılan ilk kazıdır (ilk çukur); ana dekapajın öncesinde gelir.
- Dekapaj oranı: Kaldırılan örtü tabakası hacmi ile çıkarılan maden miktarı arasındaki orandır; işletmenin ekonomikliğini değerlendirmede kullanılan ayrı bir gösterge.
İlgili Yapıdan içerikleri
- Kazı işleri güvenlik kontrol listesi: dekapaj benzeri büyük hacimli kazı işlerinde iş güvenliği kontrolleri.
- Kazı metrajı ve kübaj tablosu: kazılan/taşınan hacmin metraj hesabına ilişkin genel yöntem.
- İstinat duvarı tip seçimi akış şeması: büyük kazı şevlerinin desteklenmesiyle ilgili bağlam.
Kaynaklar
- Eti Maden Genel Müdürlüğü — Terim Sözlüğü: "DEKAPAJ, Örtü tabakası ile ekonomik olmayan üst ve yan kesim madeninin alınması işlemi." Erişim: 23 Eylül 2026.