SPT N30 Düzeltme Hesaplama

Standart Penetrasyon Deneyi (SPT), 63,5 kg ağırlığındaki bir şahmerdanın 760 mm yükseklikten serbest düşmesiyle örnekleyicinin zemine 450 mm çakılmasını ölçer. İlk 150 mm "oturma darbesi" (seating drive) sayılmaz; sonraki 300 mm boyunca uygulanan darbe sayısı ham N30 değerini verir. Ham N değeri saha donanımına bağlı olarak büyük saçılma gösterdiğinden, parametre korelasyonlarına girmeden önce standart hale getirilmesi gerekir. Standart referans, çekiç enerjisinin teorik serbest düşme enerjisinin %60'ı (ETR ≈ 60) olduğu N60 değeridir. Enerji ve donanım düzeltmeleri çarpımsaldır: N60 = N · CE · CR · CS · CB. Burada CE enerji oranı düzeltmesi (CE = ETR/60; otomatik çekiç ≈ 0,85-0,95, güvenlikli/safety çekiç ≈ 0,75, donut çekiç ≈ 0,45-0,60), CR tij uzunluğu düzeltmesi (kısa tijlerde enerji yansıması nedeniyle azaltma; tij ≤ 3 m için ≈ 0,75, 4-6 m ≈ 0,85, 6-10 m ≈ 0,95, > 10 m = 1,0), CS örnekleyici düzeltmesi (standart örnekleyici = 1,0, iç astarsız ≈ 1,1-1,3) ve CB sondaj çapı düzeltmesidir (65-115 mm = 1,0, daha geniş çapta hafif artış). Bu araç CS ve CB katsayılarını 1,0 kabul ederek (standart örnekleyici ve çap) yalnızca CE ile derinliğe bağlı CR'yi uygular; bu, donanımın standart olduğu rutin zemin etütleri için kabul edilebilir bir SADELEŞTİRMEDİR. CS ≠ 1 veya CB ≠ 1 gerektiren özel donanımda sonuç elle çarpılarak düzeltilmelidir. İkinci aşamada N60 değeri, örtü (jeostatik) basıncının etkisinden arındırılarak 1 atmosfer (Pa ≈ 100 kPa) referans efektif düşey gerilmeye indirgenir: (N1)60 = N60 · CN. Örtü düzeltme katsayısı için bu araç Liao & Whitman (1986) bağıntısını kullanır: CN = √(Pa/σv') ve üst sınır olarak CN ≤ 1,7 alır (sığ derinlikte düzeltmenin aşırı büyümesini önlemek için). Efektif düşey gerilme, toplam gerilmeden boşluk suyu basıncı çıkarılarak bulunur: σv' = γ·z − u, burada su tablası altında u = γw·(z − dw) ve γw ≈ 9,81 kN/m³. Su tablasının üstünde u = 0 alınır. (N1)60 değeri, sıkılık sınıflaması ve özellikle sıvılaşma analizinde (CSR-CRR yöntemi) doğrudan kullanılan temel parametredir: yaklaşık olarak (N1)60 < 15 gevşek, 15-30 orta sıkı, > 30 sıkı kum. Önemli sınırlama: SPT N değeri, ince daneli (siltli/killi) zeminlerde ve çakıllı zeminlerde güvenilirliğini yitirir; çakılda iri daneler örnekleyiciyi tıkayıp N'i yapay olarak yükseltir. Sıvılaşma değerlendirmesinde ince dane içeriği (FC) düzeltmesi (örn. Idriss & Boulanger 2008 veya Youd vd. 2001 NCEER) ayrıca uygulanmalıdır; bu araç FC düzeltmesini İÇERMEZ. Bu nedenle çıktılar bir ön değerlendirme niteliğindedir ve nihai tasarım, sahaya özgü kalibre edilmiş tam yöntemle ve yetkili geoteknik mühendisi denetiminde yapılmalıdır.