Seviye tespiti nedir, kim yapar?
Seviye tespiti, yapının fiziki olarak hangi inşaat aşamasına geldiğinin tutanakla belirlenmesidir. Yapı denetim hizmet bedeli bu aşamalara göre ödenir. Dayanak, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Madde 5 ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'nin (YDUY) Altıncı Bölümüdür (Madde 25–29).
Tutanağı yapı denetim kuruluşu düzenler. Yıl sonu tutanağına yapı sahibi ile yapı müteahhidi ya da müteahhit adına şantiye şefliği yönetmeliğine göre görevli şantiye şefi de imza atar (Madde 5(1)(j), Madde 26(6)). Taraflar arasında ihtilaf olursa ilgili idareden seviye tespiti istenir.
Yapı denetim sürecinin genel çerçevesi için yapı denetim ve şantiye rehberine bakın.
Yapı denetim inşaat seviyeleri tablosu
YDUY Madde 27(2) tablosu aşağıdadır. Metin, mevzuat.gov.tr'deki güncel yönetmelik metniyle aynıdır.
| Taksit | Kapsam (yönetmelik metni) | Miktar (%) |
|---|---|---|
| 1 | Ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedeli | 10 |
| 2 | Kazı ve temel üst kotuna kadar olan kısım | 10 |
| 3 | Taşıyıcı sistem bölümü | 40 |
| 4 | Çatı örtüsü, dolgu duvarları, kapı ve pencere kasaları, tesisat alt yapısı dâhil yapının sıvaya kadar hazır duruma getirilmiş bölümü | 20 |
| 5 | Mekanik ve elektrik tesisatı ile kalan yapı bölümü | 15 |
| 6 | İş bitirme tutanağının ilgili idare tarafından onaylanması | 5 |
| Toplam | 100 |
Aynı oranlar Ek-24 Form-22 hakediş raporu örneğinde a–f satırları olarak tekrarlanır. Toplam satırı Form-22'de "100" olarak yazılıdır.
Alan sınırı: Tablo yalnız toplam inşaat alanı üç bin m²'nin üzerindeki yapılar için seçenektir. Üç bin m²'yi (dâhil) geçmeyen yapıların bedeli defaten yatırılır (Madde 27(1)).
Ödeme nasıl işler?
Hizmet bedeli: Madde 26(1)'e göre hizmet bedeli, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti ile hizmet bedeline esas oranın çarpımıdır. Kanun Madde 5'e göre oran, alanı 1.000 m²'ye (dahil) kadar yapılarda %1,75, 1.001–50.000 m² arasında %1,5, diğer yapılarda %1,25'tir. Bitirme süresi uzadıkça oran YDUY Madde 26(7) cetveline göre artar. Tutarı ön hesaplamak için yapı denetim ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Emanet hesap: Bedeli yapı sahibi, Bakanlıkça Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü ve Mal Müdürlüklerinde açılan emanet hesaplara yatırır (Madde 25(1)). Her hakediş bedelinin %3'ü ruhsatı veren ilgili idarenin, %3'ü Bakanlık döner sermaye işletmesinin hesabına aktarılır. Hesap başka maksatla kullanılamaz ve haczedilemez (Madde 25(2)).
Hakediş akışı (Madde 28):
- Seviye geçilir. Kuruluş, geride kalan seviyenin hakediş raporunu bir ay içinde Form-22'ye uygun hazırlar.
- Rapora o bölümde çalışan teknik elemanların Form-23 personel bildirgesi eklenir.
- İdare raporu ekleriyle kontrol eder. Denetimde eksiklik yoksa bedel kuruluşa ödenir.
- Eksiklik varsa idare gerekçeyi kuruluşa bildirir.
Her taksit, yapının ölçülebilir seviyesi esas alınarak kısmi taksitlere bölünebilir (Madde 28(2)).
Seviye tespit tutanağı türleri
| Durum | Form | Dayanak |
|---|---|---|
| Yıl sonu, sonraki yıla devreden iş | Form-21 (Ek-23) | Madde 26(6) |
| Denetçi veya yardımcı kontrol elemanının ayrılması | Form-18 (Ek-20) | Madde 16 |
| Yapının tamamlanmadan devri | Form-18 (Ek-20) | Madde 24(1) |
| Sözleşmenin feshi | Form-20 (Ek-22) | Madde 23(6) |
| Kuruluşun ilişiğinin kesilmesi, en geç 15 iş günü | Form-20 (Ek-22) | Madde 29(2) |
| Şantiye şefinin ayrılması | Tutanak | Madde 9(4) |
| İnşaat alanı değişen tadilat | Tutanak | Madde 26(9) |
Yıl sonunda hesap kesilmeyen işler için sonraki yıla ait ödeme yapılmaz. Bu yapıların devamına da izin verilmez (Madde 26(6)).
Sık yapılan hatalar
- Tabloyu her yapıya uygulamak. 3.000 m² ve altındaki yapılarda taksit yoktur; ödeme defatendir.
- Sonraki bölümün bedelini yatırmamak. Kuruluş, faaliyet durdurma ve seviye tespit tutanağını üç iş günü içinde idareye bildirir. İdare yapı tatil tutanağı düzenler (Madde 27(3)).
- Hakedişi geciktirmek. Rapor, seviyenin geçildiği tarihten itibaren bir ay içinde sunulur (Madde 28(1)).
- Yıl sonu tutanağını atlamak. Hesap kesilmezse ödeme durur ve yapı devam edemez.
- Son %5'i iskânla karıştırmak. Altıncı taksit, iş bitirme tutanağının idarece onayına bağlıdır. Sonraki adım için iskân (yapı kullanma izni) rehberine bakın.
Örnek: yüzde hesabı
Toplam inşaat alanı 3.000 m²'yi aşan bir yapı düşünün. Yapı sahibi taksitli ödemeyi seçmiş olsun.
- İnşaat ruhsatı sürecinde 1. taksit ödenir: hizmet bedelinin %10'u.
- Temel üst kotu tamamlanır. Toplam gerçekleşme %10 + %10 = %20 olur.
- Taşıyıcı sistemin ölçülen yarısı biter. Kısmi taksitle 3. taksitin yarısı, yani hizmet bedelinin %20'si hakedişe girer. Toplam gerçekleşme %40 olur.
- Form-22'de "bu hakedişte gerçekleşen toplam oran" = %40 − %20 = %20 yazılır.
- Bu hakediş bedelinin %3'ü ilgili idareye, %3'ü döner sermaye işletmesine aktarılır (Madde 25(1)).
Taşıyıcı sistem tamamlandığında toplam gerçekleşme %60, sıva öncesi bölümle %80, tesisatla %95, iş bitirme onayıyla %100 olur.
İlgili sayfalar
- Yapı denetim ve şantiye rehberi
- Yapı denetim nedir?
- Şantiye şefliği yönetmeliği
- İskân (yapı kullanma izni) rehberi
- Yapı denetim ücreti hesaplama
Kaynaklar
- Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği, Mevzuat No 11951; tablolar en son RG 12.6.2025, Sayı 32924 ile değişti. Güncel metin: mevzuat.gov.tr (erişim 4.11.2026). Kullanılan maddeler: 5(1)(j), 9(4), 16, 23(6), 24(1), 25, 26(1), 26(6), 26(7), 26(9), 27, 28, 29.
- Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ekleri: Ek-23 Form-21 (Yıl Sonu Seviye Tespit Tutanağı), Ek-24 Form-22 (Hakediş Raporu Örneği).
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, Madde 5 (beşinci fıkra 7534 sayılı Kanunla değişik, altıncı fıkra 6495 sayılı Kanunla değişik).
Kontrol tarihi: 4 Kasım 2026. Bu sayfa TL tutarı ve birim maliyet vermez. Birim maliyetler Madde 26(4)'e göre her yıl 1 Ocak'tan geçerli olarak Bakanlıkça güncellenir.