Tekla ile Çelik Detaylandırma ve İmalat Çizimi Rehberi
Tekla Structures ile çelik birleşim makroları, atölye çizimi, bulon/kaynak işaretleme, malzeme listesi (BOM) ve NC/DSTV imalat çıktısının adım adım profesyonel rehberi.
Yapıdan Editör Kurulu · Editoryal kaynak kontrolündeEditoryal kaynak kontrolü kaydı varAyrıntılar
- Hazırlayan
- Yapıdan Editör Kurulu
- Teknik/Editoryal kontrol
- Teknik doğrulama bekliyor
- Son kontrol tarihi
- Teknik doğrulama bekliyor
- İçerik sürümü
- 1.0
- Kaynak durumu
- Editoryal kaynak kontrolü kaydı var
Sorumluluk/kapsam: Bu içerik genel bilgilendirme ve editoryal kaynak kontrolü amacıyla hazırlanır; proje, saha veya uygulama kararı için yetkili mühendis/kurum değerlendirmesinin yerine geçmez.
Çelik bir projede tasarım bittiğinde iş aslında yeni başlar: modeldeki her kiriş, kolon, plaka ve bulonun atölyede imal edilebilir hâle gelmesi gerekir. Tekla Structures bu aşamada devreye girer; aynı 3B model hem atölye (shop) çizimlerini hem malzeme listelerini hem de CNC tezgâhlarının okuduğu NC dosyalarını tek kaynaktan üretir. Bu yazıda detaylandırmadan imalat çıktısına kadar olan akışı, saha pratiğiyle birlikte adım adım anlatıyorum.
Detaylandırma İş Akışının Mantığı
Tekla'da çelik detaylandırma tek bir "kaydet ve çıkar" işlemi değil, sıralı bir zincirdir. Doğru sıra şudur:
- Ana taşıyıcıları (kolon, kiriş, aşık) modelle.
- Birleşimleri makro veya manuel araçlarla kur (plaka, bulon, kaynak).
- Numaralandır (numbering) — her parçaya/montaja poz ata.
- Çizimleri üret (tek parça, montaj, GA).
- Malzeme ve bulon listelerini (BOM) raporla.
- En son NC/DSTV imalat dosyalarını al.
Bu sıra ihmal edilirse, en sık görülen hata numaralandırmadan çizim ya da NC almaya çalışmaktır; sonuç tutarsız pozlar ve birbirini tutmayan listelerdir.
Birleşim Makroları (System Components)
Tekla, yapı elemanları arasındaki birleşimleri tasarlamak için hazır bileşenler sunar; bunlar yapının bütünlüğü için kritiktir. Uçtan plaka (end plate), taban plakası (base plate), guse (gusset) gibi tipik birleşimler "system component" denilen parametrik makrolarla saniyeler içinde kurulur.
Makronun avantajı parametriktir: profil değiştiğinde plaka kalınlığı, bulon sırası ve kaynak boyu otomatik güncellenir. Bir makro yerleştirildiğinde Tekla onu yeşil (tüm parçaları oluşturulmuş), sarı (kısmen) veya kırmızı (oluşturulamadı) bir sembolle işaretler; kırmızı sembol birleşimin geometriyi karşılayamadığını gösterir ve mutlaka çözülmelidir.
Saha notu: Makro çıktısını asla körü körüne kabul etmeyin. Birleşim tasarımı bir mühendislik kararıdır; makro yalnızca geometriyi kurar. Bulon sayısı, plaka kalınlığı ve kaynak boyu TBDY 2018 ve TS EN 1993 (Eurocode 3) birleşim kurallarına göre ayrıca kontrol edilmelidir. Standart dışı bir geometride makro yetmiyorsa, plaka/bulon/kaynak araçlarıyla manuel kurar ya da custom component ile kendi birleşiminizi tanımlarsınız.
Bulon ve Kaynak Tanımları
Bulonlar ve kaynaklar modele ya birleşim makrosuyla ya da bağımsız araçlarla girilir. Önemli olan, bu bilgilerin modelde "veri" olarak yaşamasıdır; çizime ve listeye otomatik akar.
- Bulon: Çap, sınıf (örn. 8.8, 10.9), standart, delik toleransı ve diziliş modele girilir. Atölyede delinecek mi montajda mı (shop/site bolt) ayrımı yapılır.
- Kaynak: Tür (köşe/küt), boyut, atölye/saha kaynağı ayrımı ve sembol bilgisi tanımlanır.
Çizimde bu işaretlerin nasıl görüneceği görünüm ayarlarından yönetilir: ortak görünüm ayarlarında "Ignore bolt size" (küçük bulonları gizle), "Weld size limit" (eşik altı kaynakları gizle) ve "Weld marks visible" (kaynak işaretlerini göster) parametreleri yapraktaki kalabalığı kontrol eder.
Numaralandırma (Numbering)
Numaralandırma, Tekla'nın her parça ve montaja bir mark (poz) atadığı adımdır. Mark; parça/montaj öneki ve pozisyon numarasının yanında profil ve malzeme sınıfı gibi öğeleri de içerebilir. Numaralandırma, tek-parça/montaj/cast-unit çizimleri üretmenin ön koşuludur.
Mantığı şudur: Geometrik olarak aynı parçalar aynı pozu alır. 40 adet özdeş kuşak plakası varsa hepsi tek bir "p1" alır, böylece tek çizim ve listede 40 adet olarak raporlanır. Poz serileri tipik olarak parça için "P", montaj/birim için "A/B/C" gibi öneklerle ayrılır; bu, atölyenin parça (single part) ile birleştirilmiş montajı (assembly) ayırt etmesini sağlar.
İpucu: Numaralandırma ayarlarını proje başında sabitleyin. Süreç ortasında poz serisini değiştirmek, basılmış çizimlerle modelin uyumsuz kalmasına yol açar.
Atölye ve Montaj Çizimleri
Tekla beş çizim türü üretir ve her birinin atölyedeki rolü farklıdır:
Tablo: Atölye ve Montaj Çizimleri özeti.
| Çizim türü | Amaç | Kim kullanır |
|---|---|---|
| Tek parça (single part) | Tek bir plaka/profilin imalat detayı | Kesim/delim atölyesi |
| Montaj (assembly) | Parçaların birleştirilmiş hâli, kaynak/bulon | Kaynak atölyesi |
| Genel yerleşim (GA) | Plan, kesit, montaj düzeni | Şantiye montaj ekibi |
| Çoklu çizim (multidrawing) | Birden çok parçayı tek paftada toplama | Baskı/organizasyon |
| Cast unit | Betonarme ön-üretim birimleri | (Çelikte nadir) |
GA çizimleri çizim listesinde "Type" kolonunda G harfiyle tanınır. Pratikte atölyeye giden ikili tek-parça ve montaj çizimidir; GA ise sahaya, parçaların nereye monte edileceğini gösterir.
Malzeme Listesi (BOM) ve Bulon Listesi
Tekla raporları doğrudan modelden üretir; dolayısıyla bilgi her zaman güncel ve doğrudur. İki kritik içerik tipi vardır:
- ASSEMBLY: Montaj ve tek parçaların listesini çıkarır; seçilen parçaları içeren tüm montajları kapsar. Tipik malzeme listesi (BOM) ağırlık, adet, profil ve uzunluk kolonlarıyla buradan üretilir.
- BOLT: Seçili parçalara bağlı tüm bulonların listesini (bulon BOM) çıkarır.
Şablon nitelikleri (template attributes) nesne özelliklerini temsil eder; çıktı alınırken Tekla bu niteliği gerçek değerle değiştirir. Böylece toplam tonaj, parça adedi ve bulon adedi otomatik gelir. Pratikte malzeme listesini önek/profil sınıfına göre bölmek ve ağırlığa göre sıralamak, satın alma ve kesim planlaması için standart bir alışkanlıktır.
NC / DSTV İmalat Çıktısı
Detaylandırma bittikten sonra son adım, CNC tezgâhlarının okuyacağı NC dosyalarını dışa aktarmaktır. Tekla bu dosyaları DSTV formatında üretir.
- DSTV nedir: Deutscher Stahlbau-Verband (Alman Çelik Yapı Birliği) tarafından tanımlanan endüstri standardıdır. Çelik parça geometrisini post-processor'lar için nötr biçimde tarif eden bir arayüzdür. Nötr olması, tek bir standart tarifle farklı marka NC tezgâhlarını yönetebilmeniz demektir.
- Dosya: ASCII metin dosyasıdır; çoğunlukla her parça kendi dosyasına sahiptir ve uzantı .nc1'dir.
- Ne taşır: Tekla, parça uzunluğunu, delik konumlarını, bevel'leri, kertikleri ve kesikleri tezgâhın kullanacağı koordinat setlerine dönüştürür. İsterseniz DSTV dosyalarını DXF'e çevirerek DXF formatında da NC üretebilirsiniz.
- Nerede kullanılır: Yalnızca CNC tezgâhları değil, MIS/ERP yazılımları da bu dosyaları okuyabilir.
Saha notu: NC almadan önce parçaların doğru numaralandırıldığından emin olun; aksi halde aynı geometriye sahip parçalar için çakışan dosya adları veya hatalı poz üretebilirsiniz. NC çıktısı ile montaj çiziminin pozları birebir aynı olmalıdır; atölyede karışıklığın en sık nedeni budur.
Gerçek Örnek: Bir Kiriş-Kolon Birleşimi
Diyelim ki bir IPE 360 kirişi, HE 300 B kolona uçtan plaka ile bağlanacak:
- Uçtan plaka makrosunu (örn. end plate detail) iki elemana uygula; plaka kalınlığı 15 mm, 6 adet M20 10.9 bulon, atölye kaynağı girilir.
- Birleşim sembolü yeşil olmalı; sarı/kırmızıysa parametreleri (plaka boyu, bulon mesafesi) düzelt.
- Numaralandır: plaka "P..." pozu, kiriş montajı "A..." pozu alır.
- Montaj çizimi üret; kaynak sembolü ve bulon işaretleri "Weld marks visible" açıkken görünür.
- ASSEMBLY raporuyla bu montajın ağırlığını, BOLT raporuyla 6 adet M20'yi listeye al.
- Kiriş ve plaka için ayrı .nc1 dosyalarını üret; delik konumları ve kesikler koordinata dönüşür.
Bu altı adım, tek bir birleşimin tasarımdan tezgâha kadar olan tam izini gösterir — ve aynı mantık binlerce parçalı bir projede tekrarlanır.
Dikkat Edilecekler — Özet Kontrol Listesi
- Çizim ve NC almadan önce mutlaka numaralandır.
- Makro çıktısını mühendislik kontrolünden geçir (TBDY 2018 / Eurocode 3).
- Kırmızı/sarı birleşim sembollerini sahaya bırakma.
- Atölye/saha bulon ve kaynak ayrımını doğru gir.
- Malzeme listesini imalat öncesi tonaj/adet bazında doğrula.
- NC pozları ile montaj çizimi pozları birebir tutsun.
- İmalat icra sınıfını (TS EN 1090-2) projeye göre belirle; toleranslar buna bağlıdır.
ideCAD Çelik Merdiven Çizimi İçin Model Aktarım ve Kontrol Akışı
ideCAD çelik merdiven çizimi, yalnızca merdiven geometrisinin modellenmesi olarak ele alınmamalıdır. Taşıyıcı profillerin malzeme sınıfı, kesit özellikleri, mesnet ilişkileri ve proje girdileri netleştirilmeden hazırlanan model; Tekla’daki imalat detaylandırmasına güvenilir bir başlangıç vermez.
Doğrulanmış kaynak paketi, ideCAD içinde çelik merdiven oluşturmaya yönelik komut veya menü sırası içermemektedir. Bu nedenle aşağıdaki bölüm bir yazılım kullanım öğreticisi değil; ideCAD’de kurulacak merdiven modelinin Tekla detaylandırmasına aktarılmadan önce nasıl tanımlanacağına ve denetleneceğine ilişkin teknik koordinasyon çerçevesidir.
Merdiven Geometrisini İmalat Mantığıyla Kurma
Çelik merdivenin geometrik omurgası; başlangıç ve bitiş kotları, toplam yatay açılım, kol genişliği, sahanlık sınırları ve taşıyıcıların eksenlerinden oluşur. Çizime başlamadan önce bu değerlerin tek bir kontrol tablosunda toplanması, analiz modeli ile imalat modelinin farklı geometrilere dönüşmesini önler.
Toplam kot farkı ile yatay açılım arasındaki geometrik ilişki aşağıdaki gibi ifade edilebilir:
Bu bağıntı yalnızca merdiven kolunun geometrik eğimini tanımlar; profil seçimi, taşıma gücü veya kullanılabilirlik kontrolü yerine geçmez. Kesit seçimi sırasında gerekli profil alanı, atalet özellikleri ve birim ağırlık gibi veriler üretici kesit tablolarından doğrulanabilir [3].
| Bilgi grubu | ideCAD modelinde tanımlanacak veri | Tekla aşamasında kullanılacağı yer |
|---|---|---|
| Ana geometri | Alt kot, üst kot, yatay açılım ve kol genişliği | Merdiven kolu ile sahanlık yerleşimi |
| Taşıyıcı eksenleri | Yan taşıyıcı veya orta omurga konumu | Profil modelleme ve montaj eksenleri |
| Kesit bilgileri | Profil ailesi, kesit ölçüsü ve malzeme sınıfı | Parça özellikleri ve malzeme listesi |
| Mesnet bölgeleri | Alt, üst ve ara sahanlık bağlantı konumları | Birleşim detaylarının başlangıç geometrisi |
| Basamak düzeni | Basamak adedi, aralığı ve yerleşim doğrultusu | Basamak çoğaltma ve montaj çizimleri |
| Proje girdileri | Yerel zemin sınıfı dahil analizde kullanılan kabuller | Model girdilerinin proje raporuyla karşılaştırılması |
Kesit ölçüleri ve profil özellikleri için ArcelorMittal’in sıcak haddelenmiş kesit kataloğu; kesit geometrileri, kütle ve kesit karakteristikleri bakımından başvurulabilecek doğrulanmış bir üretici kaynağıdır [3]. Kullanılan yapısal çelik ürünün standardı ise proje malzeme tarifinde TS EN 10025 serisinin ilgili bölümüyle birlikte tanımlanmalıdır [2].
Taşıyıcı Model ile İmalat Modeli Arasındaki Sınır
ideCAD’deki taşıyıcı model, merdivenin yapısal davranışını temsil eden eksen ve elemanlardan oluşur. Tekla modeli ise aynı sistemin plaka, profil, bulon, kaynak ve montaj parçalarıyla imal edilebilir hâle getirilen geometrisidir. Bu iki modelin ayrıntı seviyesi farklı olsa da ana taşıyıcı eksenler ve kotlar birbiriyle uyumlu tutulmalıdır.
Aktarım öncesinde şu eşleştirmeler yapılabilir:
- Merdiven kolu başlangıç ve bitiş noktaları, ortak proje koordinatlarında karşılaştırılır.
- Sahanlık kotları ile ana yapıdaki döşeme veya kiriş kotları birlikte kontrol edilir.
- Profil adları yalnız metin olarak değil, gerçek kesit ölçüleri üzerinden doğrulanır.
- Malzeme sınıfı, yapısal çelik ürün tanımıyla birlikte kayda alınır [2].
- Kesit alanı, atalet momenti ve birim ağırlık değerleri kullanılan profil kataloğuyla karşılaştırılır [3].
TS 708, betonarme yapılarda kullanılan çelik donatı ürünlerini kapsayan bir kaynaktır [1]. Bu nedenle merdivenin sıcak haddelenmiş taşıyıcı profillerinin malzeme standardı olarak kullanılmamalı; yalnızca merdivenin betonarme sahanlık, temel veya ankraj bölgesinde projelendirilen donatıların ayrıca ele alındığı durumlarda kaynak kapsamı dikkate alınmalıdır [1]. Sıcak haddelenmiş yapısal çelik ürünler için kaynak paketindeki ilgili başvuru TS EN 10025’tir [2].
Çizimden Önce Yapılacak Dört Koordinasyon Kontrolü
1. Kot ve Eksen Kontrolü
Alt döşeme, üst döşeme ve varsa ara sahanlık kotları aynı referans sistemine bağlanmalıdır. Merdivenin mimari kaplama kotu ile taşıyıcı çelik kotu birbirinden farklıysa bu fark model notlarında açıkça gösterilmelidir.
Kontrol sırasında yalnız toplam yüksekliğe bakılması yeterli değildir. Başlangıç mesnedi, bitiş mesnedi ve sahanlık bağlantıları ayrı noktalar olarak karşılaştırılmalıdır.
2. Kesit ve Malzeme Kontrolü
Modelde kullanılan profil adı, katalogdaki gerçek boyut ve kesit özellikleriyle eşleştirilmelidir [3]. Benzer ticari adlara sahip kesitlerin et kalınlığı, kesit alanı veya birim ağırlığı farklı olabileceğinden, Tekla modeline geçişte yalnız profil etiketi üzerinden karar verilmemelidir [3].
Yapısal çelik ürün tanımı, TS EN 10025 serisinin proje için seçilen ilgili ürün ve kalite bilgisiyle birlikte tutulmalıdır [2]. TS 708 kapsamındaki donatı çelikleri ile TS EN 10025 kapsamındaki yapısal çelik ürünler aynı malzeme grubu gibi işlenmemelidir [1][2].
3. Zemin Verisi ile Merdiven Detayını Ayırma
ideCAD’in yerel zemin sınıfı rehberi, zemin sınıfının zemin etüt raporundaki veriler esas alınarak belirlenmesine ilişkin yazılım girdisini açıklar [4]. Bu veri, yapının genel analiz girdilerinden biridir; merdiven profilinin geometrisini veya Tekla’daki birleşim detayını tek başına tarif etmez.
Dolayısıyla yerel zemin sınıfı proje modelinde kayıtlı tutulurken merdiven geometrisi, kesitleri ve mesnetleri ayrı bir koordinasyon paketi olarak aktarılmalıdır. Yazılım ekranındaki zemin sınıfı seçimi, çelik merdivenin imalat çizimi için yeterli teknik tanım kabul edilmemelidir [4].
4. İmalat Detayı İçin Eksik Veri Kontrolü
ideCAD modelinde taşıyıcı çubuklarla temsil edilen bir merdiven, Tekla’da doğrudan atölye çizimine dönüşmeyebilir. Birleşim plakaları, bağlantı elemanları, kaynaklar, delikler ve montaj toleransları gibi imalat ayrıntıları ayrıca tanımlanır.
Verilen doğrulanmış kaynaklar, bu ayrıntıların boyutlandırılmasına veya ideCAD’de hangi komutlarla oluşturulacağına ilişkin yeterli bilgi sunmamaktadır. Bu nedenle bağlantı levhası kalınlığı, bulon düzeni, kaynak ölçüsü veya ankraj boyutu için bu bölümde sayısal değer önerilmemiştir.
| Veri | Kaynak paketiyle doğrulanabilen kapsam | Ek proje kararı gereken konu |
|---|---|---|
| Sıcak haddelenmiş profil | Kesit geometrisi ve kesit özellikleri [3] | Seçilen kesitin yapısal yeterliliği |
| Yapısal çelik ürünü | TS EN 10025 kaynak ailesi [2] | İlgili bölüm, kalite ve teslim koşulu |
| Betonarme donatısı | TS 708 kapsamındaki donatı çeliği [1] | Donatı düzeni ve ankraj bölgesi hesabı |
| Yerel zemin sınıfı | ideCAD veri girişinin dayanağı [4] | Zemin etüt raporundaki proje değeri |
| Birleşim detayları | Verilen kaynaklarda tarif edilmiyor | Plaka, bulon, kaynak ve ankraj hesabı |
| İmalat toleransları | Verilen kaynaklarda tarif edilmiyor | Projeye uygulanacak imalat şartnamesi |
Uygulama Örneği: Tek Kollu Merdivenin Teslim Paketi
Tek kollu bir çelik merdiven için ideCAD’den Tekla detaylandırmasına geçmeden önce bir model teslim föyü hazırlanabilir. Föyde alt ve üst kotlar, merdiven kolunun eksen doğrultusu, taşıyıcı profil tanımı, sahanlık sınırı ve mesnet noktaları yer alır.
Kesit satırında yalnız profil adı değil; katalogla doğrulanan kesit yüksekliği, genişliği, et kalınlıkları ve birim ağırlık da kaydedilebilir [3]. Malzeme satırında yapısal çelik ürün tanımı TS EN 10025 serisiyle ilişkilendirilirken betonarme bağlantı bölgesindeki donatı çeliği ayrı bir TS 708 kalemi olarak tutulur [1][2].
Model tesliminden sonra Tekla tarafında şu sıra izlenebilir:
- Ortak koordinatlar ile alt ve üst mesnet noktaları karşılaştırılır.
- Taşıyıcı profilin geometrisi üretici kesit kataloğuyla doğrulanır [3].
- Yapısal çelik ve betonarme donatı malzemeleri farklı standart kapsamlarında kaydedilir [1][2].
- Birleşim ayrıntıları, proje hesabı ve imalat şartnamesi esas alınarak ayrıca geliştirilir.
- Atölye çizimi alınmadan önce ideCAD ana modeli ile Tekla imalat modelinin kot ve eksen karşılaştırması yapılır.
Bu yöntem, ideCAD çelik merdiven çizimi ile Tekla imalat modeli arasındaki bilgi kaybını görünür hâle getirir. Özellikle profil adı, malzeme standardı ve mesnet koordinatlarının teslim föyünde birlikte verilmesi, model revizyonlarının karşılaştırılmasını kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
ideCAD’de çizilen çelik merdiven doğrudan imalat çizimi sayılır mı?
Hayır. Doğrulanmış kaynak paketi, ideCAD modelinden doğrudan imalat çizimi üretildiğini gösteren bir teknik doküman içermemektedir. Taşıyıcı modelde bulunmayan plaka, bağlantı elemanı, kaynak ve delik ayrıntıları Tekla imalat modelinde ayrıca projelendirilmelidir.
Merdiven profili için TS 708 kullanılabilir mi?
TS 708, çelik donatı standardıdır ve betonarme donatı ürünleriyle ilgilidir [1]. Sıcak haddelenmiş yapısal çelik ürünlerin tanımı için kaynak paketindeki ilgili standart TS EN 10025’tir [2].
Profil ölçülerini nereden kontrol edebilirim?
ArcelorMittal Sections and Merchant Bars 2023 kataloğu; sıcak haddelenmiş kesitlerin geometrik özellikleri, kesit karakteristikleri ve birim ağırlıkları için doğrulanmış bir üretici kaynağıdır [3]. Projede seçilen ürünün standardı ve kalite bilgisi ayrıca malzeme tarifinde gösterilmelidir [2].
Yerel zemin sınıfı merdiven detayını belirler mi?
ideCAD rehberine göre yerel zemin sınıfı, zemin etüt raporuna dayanan bir analiz girdisidir [4]. Bu sınıf; profil geometrisi, birleşim plakası, kaynak veya bulon düzenini tek başına tanımlamaz.
Tekla modeline geçmeden önce en kritik kontrol nedir?
Alt ve üst mesnet koordinatları, sahanlık kotları, profil geometrisi ve malzeme tanımı birlikte karşılaştırılmalıdır. Kesit özellikleri üretici kataloğundan [3], yapısal çelik ürün tanımı ise TS EN 10025 kapsamında doğrulanabilir [2].
İlgili Hesaplama Araçları
Teknik Dayanak ve Kapsam
idecad çelik merdiven çizimi — Ek Kaynaklar
- TS 708 — Çelik Donatı Standardı (TS 708) — TSE — https://www.colakoglu.com.tr/uploads/file/tse-ts708-2024-1.pdf
- TS EN 10025 — Yapısal Çelik Sıcak Haddelenmiş Ürünler (TS EN 10025) — TSE — https://www.tse.org.tr/standart-satis/
- ArcelorMittal Sections and Merchant Bars 2023 (2023) — ArcelorMittal Europe - Long Products — https://constructalia.arcelormittal.com/files/catalogues/Sections_MB_EN_LR_2023-03-17--094912.pdf
- ideCAD Yerel Zemin Sınıfı rehberi (numara belirtilmemiştir) — ideCAD — https://help.idecad.com.tr/ideCAD/yerel-zemin-sinifi
ideCAD Modelinden Tekla Detaylandırmasına Geçişte Kontrol Kapsamı
Doğrulanmış kaynaklar, ideCAD içinde çelik merdiven oluşturmak için kullanılacak komutları, menü sırasını, birleşim tanımlarını veya çizim alma adımlarını belgelememektedir. ideCAD kaynağı yerel zemin sınıfının belirlenmesi ve yazılıma girilmesiyle sınırlıdır [4]. Bu nedenle bu bölüm bir yazılım kullanım öğreticisi değil, ideCAD’de hazırlanan taşıyıcı model ile Tekla’daki imalat modeli arasında aktarılması gereken bilgilerin kontrol çerçevesidir.
Geometri ve Kesit Bilgilerinin Aktarılması
Aktarım paketinde merdivenin alt ve üst kotları, yatay açılımı, kol genişliği, sahanlık sınırları, taşıyıcı eksenleri ve mesnet noktaları açıkça tanımlanmalıdır. Merdiven kolunun geometrik eğimi şu bağıntıyla kontrol edilebilir:
Bu bağıntı yalnız geometrik eğimi ifade eder; profil seçimi, taşıma gücü veya birleşim yeterliliği sağlamaz. Kullanılan sıcak haddelenmiş profilin boyutları, kesit özellikleri ve birim ağırlığı ArcelorMittal kesit kataloğundan karşılaştırılabilir [3].
| Bilgi grubu | Aktarılacak veri | Tekla modelindeki karşılığı |
|---|---|---|
| Ana geometri | Alt kot, üst kot, yatay açılım ve kol genişliği | Merdiven kolu ve sahanlık yerleşimi |
| Taşıyıcı düzeni | Yan taşıyıcı veya orta omurga eksenleri | Profil konumları ve montaj eksenleri |
| Kesit tanımı | Profil ailesi, ölçüler ve malzeme bilgisi | Parça özellikleri ve malzeme listesi |
| Mesnetler | Alt, üst ve ara bağlantı noktaları | Birleşim geometrisinin başlangıç verileri |
| Basamak düzeni | Basamak adedi, aralığı ve doğrultusu | Basamak yerleşimi ve montaj çizimi |
| Analiz girdileri | Yerel zemin sınıfı dahil kayıtlı kabuller | Ana proje verileriyle koordinasyon |
Profil adı tek başına yeterli bir aktarım verisi değildir. Benzer adlarla tanımlanan kesitlerin geometrik özellikleri ve birim ağırlıkları katalog üzerinden doğrulanmalı, modelde kullanılan gerçek kesitle eşleştirilmelidir [3]. Yapısal çelik ürün tanımı ile betonarme bağlantı bölgelerinde kullanılabilecek donatı çeliği de aynı malzeme grubu olarak değerlendirilmemelidir.
Malzeme Standartlarının Kapsamı
TS 708, betonarme yapılarda kullanılan çelik donatıları kapsar [1]. Bu nedenle sıcak haddelenmiş merdiven taşıyıcı profillerinin malzeme standardı olarak kullanılmamalıdır. Merdivenin betonarme sahanlık, temel veya ankraj bölgesinde donatı bulunması durumunda bu donatılar ayrı bir malzeme kalemi olarak ele alınabilir.
TSE standart satış sayfasında yer alan TS EN 10025 kaynak ailesi, sıcak haddelenmiş yapısal çelik ürünlerin tanımlanmasıyla ilişkilidir [2]. Projede kullanılacak ürünün ilgili bölüm ve kalite bilgisi ayrıca proje belgelerinde belirtilmelidir. Kesit geometrileri ve kesit karakteristikleri için üretici kataloğu kullanılabilir; ancak katalog verileri seçilen profilin yapısal yeterlilik hesabının yerine geçmez [3].
Yerel Zemin Sınıfının Sınırı
ideCAD yerel zemin sınıfı rehberi, zemin sınıfının zemin etüt raporundaki veriler esas alınarak belirlenmesine ilişkin yazılım girdisini açıklar [4]. Yerel zemin sınıfı yapının genel analiz girdilerinden biridir; merdiven kolunun profilini, plaka geometrisini, bulon düzenini veya kaynak ölçüsünü tek başına belirlemez.
Bu nedenle zemin sınıfı proje modelinde kayıtlı tutulmalı, merdivenin geometrisi ve imalat bilgileri ise ayrı bir aktarım paketiyle iletilmelidir. Yazılımdaki zemin sınıfı seçimi, çelik merdiven için imalat çizimi veya birleşim detayı kabul edilmemelidir [4].
İmalat Modelinden Önce Kontrol Listesi
- Alt, üst ve ara sahanlık kotlarını ortak proje referansında karşılaştırın.
- Taşıyıcı eksenlerini ve mesnet noktalarını ideCAD modeliyle eşleştirin.
- Profil adını katalogdaki gerçek kesit ölçüleriyle doğrulayın [3].
- Yapısal profil ile betonarme donatısını farklı malzeme kapsamlarında kaydedin [1][2].
- Yerel zemin sınıfını yalnız genel analiz girdisi olarak değerlendirin [4].
- Plaka, bulon, kaynak, delik ve ankraj ayrıntılarını ayrıca projelendirilmesi gereken imalat verileri olarak işaretleyin.
Verilen kaynaklar; bağlantı levhası kalınlığı, bulon sayısı, kaynak ölçüsü, ankraj boyutu veya imalat toleransı belirlemek için yeterli değildir. Aynı şekilde ideCAD’de hangi komutlarla çelik merdiven kurulacağını da açıklamaz. Bu değerler kaynak paketinden türetilmemeli; proje hesabı ve uygulanacak imalat şartları kapsamında ayrıca belirlenmelidir.
idecad çelik merdiven çizimi — Ek Kaynaklar
- TS 708 — Çelik Donatı Standardı (TS 708) — TSE — https://www.colakoglu.com.tr/uploads/file/tse-ts708-2024-1.pdf
- TS EN 10025 — Yapısal Çelik Sıcak Haddelenmiş Ürünler (TS EN 10025) — TSE — https://www.tse.org.tr/standart-satis/
- ArcelorMittal Sections and Merchant Bars 2023 (2023) — ArcelorMittal Europe - Long Products — https://constructalia.arcelormittal.com/files/catalogues/Sections_MB_EN_LR_2023-03-17--094912.pdf
- ideCAD Yerel Zemin Sınıfı Rehberi (standart numarası bulunmuyor) — ideCAD — https://help.idecad.com.tr/ideCAD/yerel-zemin-sinifi
Kaynaklar
- Trimble / Tekla User Assistance — "NC files" ve "DSTV file description" resmi dokümantasyonu (support.tekla.com)
- Trimble / Tekla User Assistance — "Quick start to Tekla Structures drawings" ve "What is numbering and how to plan it"
- DSTV — Deutscher Stahlbau-Verband, NC arayüz standardı tanımı
- TS EN 1090-2 — Çelik yapıların imalatı ve icra sınıfları
- TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, çelik birleşim tasarım esasları; TS EN 1993 (Eurocode 3)
Tekla ile Çelik Detaylandırma ve İmalat Çizimi Rehberi — Sıkça Sorulan Sorular
NC/DSTV dosyası nedir ve hangi uzantıyla çıkar?
Numaralandırma (numbering) neden çizim almadan önce yapılmalı?
Bulon ve kaynak bilgisi çizimlere nasıl yansır?
Birleşim makrosu (system component) kullanmak zorunda mıyım?
Kaynaklar, sürüm ve alıntılamaAkademik ve mesleki kullanım için atıf ayrıntılarını açın.
bilgiportali (2026). Tekla ile Çelik Detaylandırma ve İmalat Çizimi Rehberi. Yapıdan — İnşaat Mühendisliği Bilgi Portalı. https://yapidan.com/kategoriler/tekla/tekla-celik-detaylandirma-imalat-cizimi