Rüzgar Yükü Hesabı Nedir?

Binalara ve yapılara etkiyen rüzgar basıncını hesaplar. Temel rüzgar hızı (vb), bina yüksekliği (z), arazi pürüzlülüğü ve aerodinamik basınç katsayısı (cp) ile net rüzgar yükü belirlenir.

TS EN 1991-1-4 (Eurocode 1) yöntemiyle: qp(z) = ½ρvb²ce(z) → w = qp·cp

Yapı Statiği · Yükler

Nerede Kullanılır?

  • Bina cephe ve çatı yük hesabı
  • Yüksek bina tasarımı — rüzgar genellikle baskın yatay yük
  • Kule, direk, pano gibi açık yapılar
  • İskele ve geçici yapı güvenliği

Dikkat Noktaları

  • ce(z) yükseklikle logaritmik artar — alt katlar ile üst katlar arasında önemli fark.
  • cp yüze ve bölgeye göre değişir: rüzgar alan yüz (+), arka yüz (−), emme bölgeleri.
  • Türkiye rüzgar haritası: vb = 28-44 m/s (TS 498 / TBDY 2018).
  • Yüksek binalar (H>70m) için rüzgar tüneli deneyi önerilir.
vb — Temel Rüzgar Hızı50 yıl tekerrürlü 10 dakikalık ortalama hız. 10 m yükseklikte, açık arazide. Türkiye: 28-44 m/s.
ce(z) — Maruz Kalma KatsayısıYükseklik ve arazi pürüzlülüğünü birleştirir. Kent merkezi (pürüzlü) vs açık arazi (düz) farkı.
cp — Basınç KatsayısıYapı geometrisine bağlı. Rüzgara bakan yüz: +0.8, arka yüz: −0.5, yan: −0.7 (tipik).
qp — Tepe Hız Basıncıqp = ½ρvb²ce. Sonuç Pa (N/m²) cinsinden. ρ = 1.25 kg/m³ (standart hava).
w=qp(z)⋅cpqp=12ρ vb2⋅ce(z)w = q_p(z) \cdot c_p \qquad q_p = \tfrac{1}{2}\rho\,v_b^2 \cdot c_e(z)
TS EN 1991-1-4 — Rüzgar Yükü Hesabı

Semboller

vbTemel rüzgar hızım/s
zReferans yüksekliğim
ce(z)Maruz kalma katsayısı—
cpBasınç katsayısı—
qpTepe hız basıncıPa
wNet rüzgar basıncıkPa

ce(z) Basitleştirilmiş

ce(z) = max(2.0, 2.5·(z/10)0.24)

z=10m → ce=2.5
z=30m → ce=3.2
z=60m → ce=3.7
z=100m → ce=4.1

Bu basitleştirilmiş formül arazi pürüzlülük kat. II içindir.

Sayısal Örnek

Veri: vb=36 m/s (İstanbul), z=25 m, cp=0.8 (ön yüz)
ce = max(2.0, 2.5×(25/10)0.24) = 2.5×1.26 = 3.14
qp = ½×1.25×36²×3.14 = 2543 Pa
w = 2543×0.8/1000 = 2.03 kPa = 2.03 kN/m²

m/si
mi
—i
mi

ce(z) — Maruz Kalma

—

Yükseklik katsayısı

qp — Tepe Basıncı

—

Birim: Pa (N/m²)

w — Rüzgar Basıncı

w

—

kPa = kN/m²

F — Toplam Kuvvet

—

F = w × z × genişlik

Bina Cephe Rüzgar Basınç Dağılımı
Hesap

Kaynaklar

TS EN 1991-1-4 — Rüzgar Etkileri
Eurocode 1 rüzgar yükü standardı. Hız basıncı, arazi kategorileri, cp tabloları.
Standart
TS 498 — Yapı Elemanlarına Etkiyen Yükler
Türk standardı. Bölgesel rüzgar hız basıncı haritası ve yükseklik katsayıları.
Standart
TBDY 2018 — Bölüm 4: Yükler
Türk Bina Deprem Yönetmeliği yük bölümü. Rüzgar yükü kombinasyonları ve özel durumlar.
Yönetmelik
Holmes, J.D. — Wind Loading of Structures
Rüzgar mühendisliği ders kitabı. Aerodinamik katsayılar, türbülans, dinamik etki.
Ders Kitabı