Bulonlu Birleşim

Çelik elemanlarda sökülebilir mekanik bağlantı yöntemidir. Bulonlar kesme, çekme veya kombine kuvvetlere maruz kalır. Montaj kolaylığı ve kalite kontrolü avantajlıdır.

Bulon Birleşimi

Kesme Kapasitesi

φR_n = φ·F_nv·A_b·n_s. Diş dışı kesme yüzeyi: F_nv = 0.563·F_ub. Diş içi: F_nv = 0.45·F_ub. n_s: kesme düzlemi sayısı.

Kesme

Ezilme (Bearing)

φR_n = φ·2.4·d_b·t·F_u (deformasyon önemli). İç bulon: min(2.4dtF_u, 1.2L_ctF_u). Kenar mesafesi L_c kritiktir.

Bearing

Minimum Mesafeler

Bulon aralığı: s ≥ 3d_b. Kenar mesafesi: e ≥ 1.5d_h (kesilmiş kenar), e ≥ 1.25d_h (hadde kenarı). d_h = d_b + 2mm.

Mesafeler

F_{v,Rd} = \dfrac{\alpha_v f_{ub} A_s}{\gamma_{M2}} \qquad F_{t,Rd} = \dfrac{0{,}9\,f_{ub}\,A_s}{\gamma_{M2}}

AISC 360 / ÇYTHYE 2018 — Bulon Kesme ve Ezilme

Bulon Kesme Dayanımı

4.6 sınıfı	F_ub=400, F_nv=225 MPa
8.8 sınıfı	F_ub=800, F_nv=450 MPa
10.9 sınıfı	F_ub=1000, F_nv=563 MPa
φ	= 0.75

Sürtünmeli (Slip-Critical)

R_n	= μ · D_u · h_f · T_b · n_s
μ (A sınıfı)	= 0.35
μ (B sınıfı)	= 0.50
φ	= 1.0 (servis), 0.85 (dayanım)

→ Hesap Makinesi'nde deneyin

Sayısal Örnek

4xM20 8.8 fub=800: Fv,Rd=94.1 kN/bulon toplam 376 kN

Bulon çapı, db (mm)i

Bulon sınıfıi

Bulon sayısıi

Kesme düzlemi, nsi

Plaka kalınlığı, t (mm)i

Fu (MPa)i

φR_v kesme/bulon (kN)

—

⊙

φR_b ezilme/bulon (kN)

—

Belirleyici (kN)

—

Toplam kapasite (kN)

—

Hesap Adımları

Bulon Kesme Kapasitesi Tablosu (kN/bulon, tek kesme)

d_b	4.6	8.8	10.9
M16	34	68	85
M20	53	106	133
M24	76	153	191
M30	120	239	299

Standartlar

ÇYTHYE 2018 – Bulonlu Birleşimler
AISC 360 – Ch. J3: Bolts
TS EN 1993-1-8 – EC3 §3.6
RCSC Specification

Kitaplar

Segui, W. – Steel Design
Kulak, G. – Guide to Design Criteria
Çakıroğlu, A. – Çelik Yapılar