Çelik kolonlar ve basınç çubukları, eksenel yük altında yanal stabilite kaybına uğrayabilir. Narinlik oranı λ = KL/r burkulma dayanımını belirler.

Çelik Kolon

λ ≤ 4.71√(E/F_y): İnelastik burkulma, F_cr = (0.658^Fy/Fe)·F_y.
λ > 4.71√(E/F_y): Elastik burkulma, F_cr = 0.877·F_e.

Fcr Eğrisi

İki ucu mafsallı: K=1.0. Bir ucu ankastre: K=0.7. İki ucu ankastre: K=0.5. Konsol: K=2.0. Çerçeve (ötelenebilir): K=1.2–2.0+.

K Faktörü

KL/r ≤ 200 (basınç elemanları). Pratik tasarımda KL/r = 60–100 aralığı tercih edilir. r = √(I/A) — dönme yarıçapı.

λ ≤ 200

\lambda = \dfrac{KL}{r} \qquad r = \sqrt{\dfrac{I}{A}} \qquad F_{cr} = \dfrac{\pi^2 E}{\lambda^2}

AISC 360 / ÇYTHYE 2018 — Basınç Elemanı (LRFD)

→ Hesap Makinesi'nde deneyin

HEB200 Lk=4m fy=235: lambda=78.9 chi=0.68 Nb,Rd=1248 kN

Boy, L (m)i

K faktörüi

Ag (mm²)i

r (mm)i

Fy (MPa)i

KL/r (λ)

—

F_e – Euler

—

F_cr – Kritik

—

φP_n (kN)

—

⇌

Geçiş λ

—

⊙

Burkulma Modu

—

F_cr/F_y

—

Hesap Adımları

Mesnet Koşulu	K (teorik)	K (önerilen)
İki ucu mafsallı	1.0	1.0
Bir ucu ankastre, bir ucu mafsallı	0.7	0.8
İki ucu ankastre	0.5	0.65
Konsol	2.0	2.1