Zımbalama (Punching Shear)

Kolon veya tekil yük altında döşemenin delinmesi olayıdır. Kolon çevresinde d/2 mesafedeki kritik kesit üzerinden kontrol edilir. Ani ve gevrek bir göçme modudur.

Punching Shear

Kritik Çevre

Kare kolon (a×a) için: u = 4·(a + d). Dikdörtgen kolon (a×b): u = 2·(a + b + 2d). Dairesel kolon (D): u = π·(D + d). Kritik çevre kolon yüzünden d/2 uzaklıktadır.

u = 4(a+d)

Kapasite Hesabı

V_Rd = (0.18/γ_c) · k · (100·ρ·f_ck)^1/3 · u · d. Burada k = 1 + √(200/d) ≤ 2.0, ρ = √(ρ_x·ρ_y) ≤ 0.02.

EC2 §6.4

Yetersizse Ne Yapılır?

1) Döşeme kalınlığını artır. 2) Kolon boyutunu büyüt (u artar). 3) Başlık (drop panel) ekle. 4) Zımbalama donatısı (shear stud rail) yerleştir.

Çözümler

V_c = \dfrac{1}{3}\sqrt{f_{ck}}\,b_0\,d \qquad b_0 = 2(a+b) + 4d

TS EN 1992-1-1 (EC2) §6.4 — Zımbalama Kesme

EC2 Parametreleri

k	= 1 + √(200/d) ≤ 2.0
ρ	= √(ρ_x·ρ_y) ≤ 0.02
β	= 1.15 (iç kolon)
v_Rd,min	= 0.035·k^3/2·f_ck^1/2

ACI 318 Yöntemi

V_c1	= 0.33·√f'_c·b₀·d
V_c2	= (0.17+0.33/β)·√f'_c·b₀·d
V_c3	= (0.17+0.083α_sd/b₀)·√f'_c·b₀·d
V_c	= min(V_c1,V_c2,V_c3)

→ Hesap Makinesi'nde deneyin

Sayısal Örnek

Kolon 400x400 d=250 fck=30 Pd=600kN: vEd=0.92MPa > vRd=0.55 Donati gerekli

Kolon boyutu a (mm)i

Kolon boyutu b (mm)i

Faydalı yükseklik, d (mm)i

fck (MPa)i

Donatı oranı ρ (%)i

V_Ed (kN)i

⬡

u – Kritik Çevre

—

↓

v_Ed – Etki

—

↑

v_Rd,c – Kapasite

—

⚑

Durum

—

k faktörü

—

V_Rd,c (kN)

—

Kapasite Kull.

—

Hesap Adımları

Kolon Konumuna Göre β Değerleri

Konum	β (EC2)	Kritik çevre	Açıklama
İç kolon	1.15	Tam çevre	Dengelenmiş moment
Kenar kolon	1.40	U-şekilli	Tek yönlü moment
Köşe kolon	1.50	L-şekilli	İki yönlü moment

Standartlar

TS EN 1992-1-1 – EC2 §6.4
ACI 318 – §22.6 Punching Shear
TS 500 – Zımbalama Kontrolü
fib Model Code 2010

Kitaplar

Muttoni, A. – Punching of Flat Slabs
Regan, P.E. – Shear in RC
Ersoy, U. – Betonarme
Park, Paulay – RC Structures