Atalet Momenti (I) Nedir?

Kesitin eğilmeye karşı direncini ifade eden geometrik bir özelliktir. Büyük I değeri = az sehim ve az gerilme. Profil seçiminde belirleyici parametredir.

Kesit Özelliği

Profil Tipleri

IPE: I profil, Avrupa serisi. Kiriş için optimize.
HEA/HEB: Geniş flanşlı H profil. Kolon için uygun.
Kutu profil: Çift eksenli rijitlik, burulma direnci yüksek.

3 Tip

Kesit Mukavemet Momenti

Wx = Ix/ymax. Eğilme gerilmesi σ = M/Wx. Plastik mukavemet momenti Wpl > Wel (şekil faktörü f ≈ 1.12–1.50).

W = I/y

Paralel Eksen Teoremi

Ix = I0 + A·d². Bileşik kesitlerde her parçanın kendi ekseni etrafındaki I'si ile Ad² toplamı kullanılır.

Steiner
Ix=bh312Wx=Ixh/2σ=MWxI_x = \dfrac{bh^3}{12} \qquad W_x = \dfrac{I_x}{h/2} \qquad \sigma = \dfrac{M}{W_x}
Temel Kesit Formülleri

Kesit Formülleri

Dikdörtgenbh³/12
Daireπd⁴/64
Boruπ(D⁴-d⁴)/64
I profilTablo değeri

Tipik IPE Değerleri

IPE 200Ix=1943 cm⁴
IPE 300Ix=8356 cm⁴
IPE 400Ix=23130 cm⁴
IPE 500Ix=48200 cm⁴
→ Hesap Makinesi'nde deneyin

Sayısal Örnek

b=300 h=500mm: I = bh3/12 = 3.125e9 mm4 W = 12.5e6 mm3

i
i
i
i

Ix (cm⁴)

Ix

—

Güçlü eksen

Iy (cm⁴)

Iy

—

Zayıf eksen

Wx (cm³)

Wx

—

Mukavemet momenti

A (cm²)

A

—

Kesit alanı

rx (cm)

rx

—

Dönme yarıçapı x

ry (cm)

ry

—

Dönme yarıçapı y

Hesap Adımları

Profil Serileri

SeriÖzellikKullanım
IPEYüksek Ix/A oranıKirişler
HEA/HEBDengeli Ix/IyKolonlar
Kutu profilİyi burulmaÇelik kolon/kiriş
UPNAsimetrikYardımcı elemanlar

Standartlar

  • TS EN 10365 – Profil Boyutları
  • AISC Steel Manual – Section Properties
  • TS EN 1993 – Eurocode 3

Kitaplar

  • AISC Steel Construction Manual
  • ArcelorMittal – Sections & Merchant Bars
  • Çelik Profil Tabloları (TÇÜD)